اثر كودهاي زيستي بر رشد و عملكرد سه رقم جو ديم (Hordeum vulgare L.)

سابقه و هدف: جو (Hordeum vulgare L.) يكي از گياهان زراعي است كه ارزش تغذيه اي بالايي دارد و مي‌تواند به عنوان خوراك دام وگياه پوششي براي افزايش حاصلخيزي خاك به كار رود و در صنايع غذايي كاربرد وسيعي دارد. يكي از روش‌هاي ارزان و قابل دسترس يراي كشاورزان به منظور افزايش كارايي عناصر غذايي استفاده از ارقام زراعي كارآمد است. بر مبناي اصول كشاورزي پايدار يكي از روش هاي بهبود تغذيه گياهان زراعي استفاده از كودهاي زيستي است. با توجه به اهميت كشت جو در استان لرستان، اين مطالعه به منظور بررسي اثر كود زيستي و مقايسه ارقام رايج در اين منطقه انجام شد. مواد و روش: به منظور بررسي واكنش رشد برخي ارقام جو به كود زيستي، آزمايشي به صورت كرت‌هاي خرد شده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال 1399-1400 انجام شد. كرت اصلي شامل سه رقم جو شامل ماهور (M)، ايذه (I) و خرم (K). كرت فرعي چهار نوع تيمار كود زيستي شامل شاهد (بدون كود زيستي)، ازتوباكتر (A)، ميكوريزي (M) و ازتوباكتر + مايكوريزي (AM) بود. بذر جو قبل از كاشت با كودهاي زيستي طبق دستور آنها تلقيح شدند. بذرها در سايه بر روي نايلون ريخته شد و به‌ازاي هر هكتار يك بسته از كود زيستي در حجم مناسبي از آب فاقد كلر حل شد و پس از صاف كردن محلول كودي توسط پارچه‌اي نازك آن را به‌وسيله سمپاش بر روي بذرها پاشيده شد و به‌خوبي مخلوط گرديد تا تمامي آن‌ها به‌طور يكنواخت به كود آغشته شود. در زمان برداشت گياه، برخي از خصوصيات رشد شامل عملكرد دانه ، عملكرد كاه ، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در متر مربع و وزن 1000 دانه در هر كرت اندازه گيري شد.يافته‌ها: نتيجه تجزيه واريانس نشان داد رقم اثر معني‌داري بر عملكرد دانه، عملكرد كاه، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در متر مربع و وزن هزاردانه دارد. نتيجه مقايسه ميانگين نشان داد بيشترين عملكرددانه، عملكرد كاه، تعداد دانه در خوشه، تعداد خوشه در متر مربع و وزن هزار دانه مربوط به تيمار M-AM است. در نتيجه رقم ماهور بالاترين عملكرد دانه را نسبت به دو رقم ديگر داشت. در بين كودهاي مورد استفاده، ازتوباكتر + مايكوريزا مؤثرترين بود. بنابراين اثر متقابل اين دو تيمار نيز بيشترين تأثير را بر عملكرد دانه (4931 كيلوگرم در هكتار)، عملكرد كاه (8797 كيلوگرم در هكتار)، تعداد دانه در سنبله (16)، تعداد سنبله در متر مربع (546) و وزن 1000 دانه (17.8 گرم) داشت.نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد به منظور دستيابي به بيشترين عملكرد دانه كشت رقم ماهور به همراه تيمار ازتوباكتر و مايكوريزا در منطقه پيشنهاد مي‌گردد. لازم است ساير ارقام و ساير كودهاي زيستي در منطقه مورد ارزيابي قرار گيرد.