بررسي تطبيقي پوشش‌سر مردان ادوار تيموري و صفوي (مطالعه موردي نگاره‌هاي شاهنامه بايسنقري و شاه طهماسبي)

پوشش‌سر، از اجزاي فرهنگ پوشاك ايران بوده كه ضمن القاي مفاهيمي ويژه از تنوع بسياري برخوردار بوده و نماينده طبقات اجتماع است. هدف مقاله، شناخت فرم پوشش‌سر مردان در دوره تيموري و صفوي است. بنابراين مقاله به دنبال پاسخ بدين پرسش‌هاست: اشكال پوشش‌سر در نگاره‌هاي دو شاهنامه بايسنقري و شاه طهماسبي كدام است و وجوه اشتراك و افتراق آن چيست؟ رويكرد تحقيق كيفي بوده و روش، توصيفي، تاريخي و تطبيقي است. در اين سير تاريخي فرم كلاه‌ها، كلاه‌خود‌ها، عمامه‌ها و تاج‌ها در دو شاهنامه مذكور مورد تحليل قرارگرفته است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد پوشش‌سر مردان دوره تيموري نشان دهنده شغل، مذهب و موقعيت اجتماعي ايشان بوده است. همچنين شاهد تاثير‌پذيري فرم سرپوش‌ها از هنر خاور دور بوده كه نتيجه ارتباطات تجاري و سياسي تيموريان با دربار چين است. در اين دوره استفاده از عمامه به دليل مسائل مذهبي، بسيار رايج بوده و تمامي افراد اجتماع، با هر جايگاه اجتماعي از اين سر‌پوش استفاده مي‌كردند. در رابطه با سرپوش مردان صفوي بايد گفت پوشش‌سر متأثر از دوره تيموري بوده، اما تنوع فرم سرپوش‌ها نسبت به دوره پيشين تغييرات قابل تاملي داشته است كه مي‌توان مذهب را از تاثير‌گذارترين‌ دلايل آن بر شمرد. تاج قزلباش يا عمامه ۱۲ تركي با ميله قرمز رنگ- نماد شيعيان دوازده ‌امامي- از نمونه‌هاي بارز آن است. همچنين با توجه به سبك، فرم، رنگ و تزيين كلاه و سرپوش‌ها مي‌توان جايگاه اجتماعي افراد را درك كرد.