بازخواني نقوش نمونه‌اي از قالي طرح باغي تبريز بر مبناي مدل‌هاي طراحي فرهنگ‌محور

طراحي فرهنگ محور رويكردي است كه در پاسخ به دغدغه ناشي از يك دست شدن طراحي محصولات در نتيجه جهاني شدن، توسعه داده شد. در اين رويكرد كه بر بومي‌سازي و فرهنگ متمركز است طراح سعي در كشف مفاهيم نمادين آثار گذشتگان و ترجمه اين مفاهيم به زبان كاربر امروز دارد. جهت تسهيل اين امر، پژوهشگران فرايندها و مدل‌هايي را پيشنهاد داده‌اند. اين مدل‌ها بر مبناي روش‌هاي عملي شكل گرفته‌اند كه گذر از مراحل شناسايي تا ترجمه نشانگان فرهنگي را براي طراحان تسهيل نمايند. حال سوالي كه مطرح مي‌شود اين است كه اشتراكات و تفاوت‌هاي اين مدل‌ها چيست و مسير درك تا ترجمه نمادهاي فرهنگي اشياء در هر يك از اين مدل‌ها چگونه است؟ براي جستجوي پاسخ پرسش فوق، مطالعه‌اي توصيفي- تحليلي و با رويكرد تطبيقي انجام شد. اطلاعات براساس مطالعات اسنادي جمع‌آوري شده است. به همين منظور، سه مدل طراحي بر مبناي فرهنگ در مطابقت با يكديگر بررسي شدند. ملاك انتخاب اين مدل‌ها، توجه خاص طراحان مدل‌ها به خروجي عملي مدل بود. پس از آن، ريشه‌هاي نقوش نمادين يك محصول فرهنگي، يعني فرش ايراني، در مطابقت با مدل‌ها بررسي شدند. فرش ايراني يكي از منابعي است كه حامل پيام‌هاي فرهنگي و هويتي غني براي طراحان است كه نقوش آن تكيه بر انديشه و فلسفه فكري هنرمند مسلمان ايراني دارد. نتايج حاصل از بررسي نمونه انتخابي در مطابقت با مدل‌هاي طراحي فرهنگ محور محصول، حاكي از آن است كه با وجود تفاوت‌هايي در فلسفه شكل‌گيري مدل‌ها، مبناي هر سه مدل بر اساس شناسايي، ترجمه و پياده‌سازي متمركز است. در فاز شناسايي چنانچه  نمادهاي محصول فرهنگي (به عنوان مرجع) به درستي شناسايي نشوند طراح در ترجمه اين نشانگان به زبان مخاطب امروز و درك خواسته و نياز او موفق نخواهد بود و ارتباط مناسب بين محصول و مخاطب برقرار نخواهد شد.