مقايسهٔ اثربخشي زوج‌ درماني رفتاري - تلفيقي و رفتاردرماني ديالكتيك بر كاهش رفتارهاي كنترل ‌گرايانهٔ زوجين

زمينه و هدف: با توجه به لزوم اجراي شيوه‌هاي نوين در راستاي حل مشكلات زوجين، اين مطالعه باهدف مقايسهٔ اثربخشي زوج‌درماني رفتاري-تلفيقي و رفتاردرماني ديالكتيك بر كاهش رفتارهاي كنترل‌گرايانهٔ زوجين انجام شد. روش‌بررسي: در اين پژوهش از روش نيمه‌آزمايشي و طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه استفاده شد. جامعهٔ آماري پژوهش شامل تمامي زوجين مراجعه‌كننده به مراكز مشاورهٔ شهر كرج، جهت حل اختلافات زناشويي، بود. انتخاب آزمودني‌ها بر اساس كسب نمرهٔ بالاتر از ميانگين در پرسش‌نامهٔ رفتارهاي كنترل‌گرايانه زن و شوهر كوان و آرچر (۲۰۰۵) بود. ۴۸نفر (۲۴ زوج)، با توجه به نمرات بالاتر از ميانگين رفتارهاي كنترل‌گرايانه، انتخاب شدند. اين افراد به‌طور تصادفي ۱۶نفر در گروه آزمايش اول (زوج‌درماني رفتاري-تلفيقي)، ۱۶ نفر (۸زوج) در گروه آزمايش دوم (رفتاردرماني ديالكتيك) و ۱۶ نفر در گروه گواه (۸زوج) قرار گرفتند. روش اجرا بدين ترتيب بود كه بعد از پيش‌آزمون، براي گروه آزمايش اول آموزش زوج‌درماني رفتاري-تلفيقي و براي گروه آزمايش دوم، آموزش رفتاردرماني ديالكتيك، اجرا گرديد و گروه گواه مداخله‌اي دريافت نكرد. درنهايت از هر سه گروه پس‌آزمون گرفته شد. يافته‌هاي پژوهش با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۴ و آناليز كوواريانس در سطح معناداري ۰٫۰۵تحليل شدند. يافته‌ها: آناليز كوواريانس نشان داد كه بين اثربخشي رفتاردرماني ديالكتيك و زوج‌درماني رفتاري-تلفيقي بر كاهش رفتارهاي كنترل‌گرايانه تفاوت معناداري وجود داشت (۰٫۰۰۱ p). علاوه بر اين، آزمون تعقيبي نشان داد ميزان اثربخشي رفتاردرماني ديالكتيك بر كاهش رفتارهاي كنترل‌گرايانه، از زوج‌درماني رفتاري-تلفيقي بيشتر است. به‌عبارتي مي‌توان گفت اندازهٔ اثر در متغير رفتارهاي كنترل‌گرايانه برابر ۰٫۵۴ بوده كه مشخص مي‌كند تقريباً ۵۴درصد از تغييرات درون‌گروهي ازطريق زوج‌درماني رفتاري-تلفيقي تبيين شده است. نتيجه‌گيري: يافته‌هاي اين مطالعه نشان داد كه آموزش رفتاردرماني ديالكتيك براي زوجين كاربرد دارد و بر كاهش رفتارهاي كنترل‌گرايانه زوجين اثربخش است؛ اما زوج‌درماني رفتاري-تلفيقي بر كاهش رفتارهاي كنترل‌گرايانهٔ زوجين مؤثر نبود.