بررسي نحوهٔ ارتقاي كيفيت محيط مراكز نگهداري سالمندان براي بهبود ناتواني آن‌ها

زمينه و هدف: براي مواجه با رشد جمعيت در سالمندان لازم است آمادگي و برنامه‌ريزي دقيقي در جوانب مختلف همچون معماري مراكز نگهداري از آن‌ها صورت گيرد؛ بنابراين، هدف از پژوهش حاضر بررسي نحوهٔ ارتقاي كيفيت محيط مراكز نگهداري از سالمندان براي بهبود ناتواني آن‌ها بود. روش‌بررسي: روش پژوهش حاضر از نوع كيفي است كه با استفاده از مطالعات كتابخانه‌اي و بررسي مقالات نقد و نظر در فارسي و انگليسي‌زبان منتشرشده از سال ۱۹۸۷ تا پايان سال ۲۰۱۸ انجام شد. به اين منظور با جست‌وجو در بانك‌هاي اطلاعاتي Science Direct، Magiran،Irandoc ،Iranmedex ،Scopus ، Design and Health، SID و ISI و با استفاده از واژگان كليدي شامل سالمندان، مراكز نگهداري سالمندان، ارتقاي كيفيت محيط سالمندان و بهبود ناتواني سالمندان در تمامي مقالات، مطالب مرتبط استخراج شدند. ابتدا عواملي كه مي‌توانستند كيفيت زندگي سالمندان را افزايش دهند، بررسي شدند. سپس اين عوامل در قالب فعاليت‌ها و برنامه‌هاي خدماتي براي افزايش كيفيت زندگي سالمندان در مراكز نگهداري آنها براي بهبود ناتواني سالمندان معرفي شدند. يافته‌ها: به‌منظور افزايش كيفيت محيط مراكز نگهداري سالمندان، سه مؤلفهٔ اصلي مؤثر را مي‌توان بيان كرد: الف. مؤلفۀ عملكردي كه شامل مؤلفه‌هاي فرعي ازجمله امكانات براي همۀ سالمندان، اكرام سالمند، پويايي، شخصي‌سازي، مراقبت و كنترل سالمندان است؛ ب. مؤلفه زيباشناختي كه شامل مؤلفه‌هاي فرعي دوري از انزوا، تحرك و فعاليت، امكان حركت، مفيدبودن، طراحي با توجه به محدوديت جسمي و حساسيت حرارتي است؛ ج. مؤلفۀ زيست‌محيطي كه شامل مؤلفه‌هاي فرعي وضوح، شادابي و نشاط، آسايش و تقويت روحيه است. اين سه مؤلفه در قالب سياست‌ها و راهبردهاي طراحي معماري محيط كالبدي براي بهبود ناتواني سالمندان دسته‌بندي و به‌كار گرفته شده است. نتيجه‌گيري: با افزايش جمعيت سالمندان، كيفيت زندگي آن‌ها نيز بايد مدنظر قرار گيرد؛ بنابراين نه‌تنها توجه به اصول و استانداردهايي براي اين قشر لازم است، بلكه بايد به راهبردهاي طراحي معماري محيط كالبدي سالمندان نيز توجه شود.