مقايسهٔ اثربخشي درمان شناختي ‌رفتاري و درمان ذهن‌ آگاهي بر نشانه‌هاي افسردگي در دانش‌ آموزان داراي افكار خودكشي

زمينه و هدف: افسردگي اختلالي چندبُعدي و چندعليتي است كه ازجمله پيش‌آمادگي‌هاي خودكشي به‌شمار مي‌آيد. هدف پژوهش حاضر مقايسهٔ اثربخشي درمان شناختي‌رفتاري و درمان ذهن‌آگاهي بر نشانه‌هاي افسردگي در دانش‌آموزان داراي افكار خودكشي بود. روش‌بررسي: روش پژوهش حاضر، نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري پژوهش را تمام دانش‌آموزان شهر ساوجبلاغ در سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. از ميان آن‌ها تعداد شصت نفر داوطلب واجد شرايط براساس خط برش مقياس افكار خودكشي بك (بك و همكاران، ۱۹۷۹) وارد مطالعه شدند. سپس در دو گروه آزمايش درمان شناختي‌رفتاري و درمان ذهن‌آگاهي و يك‌گروه گواه (هر گروه بيست نفر) به‌صورت تصادفي قرار گرفتند. آزمودني‌ها براي پيش‌آزمون و پس‌آزمون به پرسشنامهٔ افسردگي بك (بك و همكاران، ۱۹۶۱) پاسخ دادند. شش جلسه درمان شناختي‌رفتاري براساس پروتكل مداخله‌اي ليهي (۲۰۱۷) و شش جلسه درمان ذهن‌آگاهي براساس پروتكل مداخله‌اي بورديك (۲۰۱۴) هر كدام به‌مدت زمان جلسه‌اي نود دقيقه براي دو گروه آزمايش برگزار شد. براي تحليل داده‌ها، آزمون خي‌دو، آزمون كراسكال واليس، روش تحليل كوواريانس و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۴به‌كار رفت. سطح معناداري همۀ آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، پس از حذف اثر پيش‌آزمون براي متغير افسردگي تفاوت معناداري در پس‌آزمون بين سه گروه (دو گروه آزمايش و يك گروه گواه) وجود داشت (۰٫۰۰۱ p). همچنين درمان شناختي‌رفتاري (۰٫۰۰۱ p) و درمان ذهن‌آگاهي (۰٫۰۰۱ p) براي گروه‌هاي آزمايش موجب كاهش افسردگي درمقايسه با گروه گواه شد؛ اما بين دو نوع درمان تفاوت معناداري وجود نداشت (۰٫۴۸۰=p). نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش، هر دو درمان شناختي‌رفتاري و درمان ذهن‌آگاهي در كاهش افسردگي دانش‌آموزان داراي افكار خودكشي مؤثر هستند.