مقايسهٔ اثربخشي شناخت درماني مبتني ‌بر ذهن‌آگاهي و درمان شناختي - رفتاري بر بهبود نظم ‌جويي شناختي هيجان و كاهش علائم در بيماران مبتلا به سوء ‌هاضمهٔ عملكردي

زمينه و هدف: سوء‌ هاضمهٔ عملكردي از اختلالات روان‌تني گوارشي شايع است كه بر كيفيت زندگي بيماران تأثير مي‌گذارد. پژوهش حاضر با هدف مقايسهٔ اثربخشي شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي و درمان شناختي-رفتاري بر بهبود نظم‌جويي شناختي هيجان و كاهش علائم اين بيماران صورت گرفت. روش‌بررسي: اين پژوهش نيمه‌آزمايشي از نوع پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري با دو گروه آزمايش بود. اين پژوهش در تابستان و پاييز سال ۱۳۹۶ در مشهد انجام شد. افراد نمونه در مطالعه سي بيمار ۱۸تا۵۵ساله‌اي بودند كه به درمانگاه گوارش بيمارستان قائم شهر مشهد مراجعه كرده بودند و پس از معاينه و آندوسكوپي تشخيص بيماري براي آن‌ها داده شد. سپس به‌طور تصادفي در يكي از دو گروه آزمايش قرار گرفتند. هر دو روش شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي و درمان شناختي-رفتاري در هشت جلسه و هر جلسه به‌‌مدت ۱۲۰دقيقه اجرا شد. پرسشنامهٔ تنظيم شناختي هيجان (گارنفسكي و همكاران، ۲۰۰۲) و شاخص نيپن براي ارزيابي علائم سوء‌هاضمهٔ عملكردي (تالي و همكاران، ۱۹۹۹) در سه مرحلۀ مذكور به ‌كار رفت. داده‌ها با استفاده از روش تحليل واريانس با اندازه‌‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۲۲ تجزيه‌ و‌تحليل شد. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ بود. يافته‌ها: عامل درون‌گروهي (زمان)، عامل بين‌گروهي و اثر متقابل زمان * گروه براي متغيرهاي سوءهاضمۀ عملكردي و تنظيم شناختي هيجان (راهبردهاي مثبت و منفي) معنادار بود (۰٫۰۰۱ p). در گروه ذهن‌آگاهي درمقايسه با گروه درمان شناختي-رفتاري، ميانگين نمرات سوء‌هاضمۀ عملكردي با راهبردهاي منفي تنظيم هيجان و همچنين راهبردهاي مثبت تنظيم هيجان، در طي زمان به‌ترتيب كاهش و افزايش چشمگيري داشت؛ همچنين در ميانگين متغيرهاي مذكور بين پيش‌آزمون با پس‌آزمون و پيگيري تفاوت معناداري وجود داشت (۰٫۰۰۱ p). تفاوت معناداري نيز بين پس‌آزمون با پيگيري در متغيرهاي مذكور مشاهده شد كه حاكي از ماندگارنبودن اثرات مداخله در مرحلۀ پيگيري بود (۰٫۰۰۱ p). نتيجه‌گيري: برمبناي نتايج مطالعه، شناخت‌درماني مبتني‌بر ذهن‌آگاهي در كاهش علائم بيماري و بهبود تنظيم شناختي هيجان در بيماران مبتلا به سوء ‌هاضمهٔ عملكردي، اثربخش‌تر از درمان شناختي-رفتاري است.