بررسي مقايسه‌اي تأثير درمان شناختي - رفتاري و درمان مبتني ‌بر پذيرش و تعهد بر ترس از ارزيابي منفي در زنان داراي اختلال افسردگي

زمينه و هدف: ازآنجا كه اختلال افسردگي زنان را با چالش‌هاي روان‌شناختي روبه‌رو مي‌كند، توجه به درمان‌هاي شناختي-رفتاري و درمان مبتني‌بر تعهد و پذيرش در اين زمينه حائز اهميت است؛ بنابراين هدف پژوهش حاضر بررسي مقايسه‌اي تأثير درمان شناختي-رفتاري و درمان مبتني‌بر پذيرش و تعهد بر ترس از ارزيابي منفي در زنان مبتلا به افسردگي بود. روش‌بررسي: روش پژوهش حاضر نيمه‌آزمايشي، با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه‌ٔ آماري را تمامي زنان مبتلا به افسردگي مراجعه‌كننده به كلينيك‌هاي روان‌پزشكي شهر ساري در سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. از اين جامعه نمونه‌ا‌ي ۳۶نفره از افراد واجد شرايط داوطلب وارد مطالعه شد. سپس به‌طور تصادفي در دو گروه آزمايش (درمان شناختي-رفتاري و درمان مبتني‌بر تعهد و پذيرش) و يك ‌گروه گواه قرار گرفتند (هر گروه دوازده نفر). ابزار جمع‌آوري داده‌ها، پرسشنامهٔ افسردگي بك (بك و همكاران، ۱۹۶۱) و مقياس ترس از ارزيابي منفي (واتسون و فرند، ۱۹۶۹) بود. صرفاً براي افراد گروه‌هاي آزمايش، درمان شناختي-رفتاري در نُه جلسۀ نوددقيقه‌اي و درمان مبتني‌بر تعهد و پذيرش در دوازده جلسۀ نود دقيقه‌اي ارائه شد. براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها از تحليل واريانس، آزمون خي‌دو، روش تحليل كوواريانس تك‌متغيره و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ‌‌ ۲۲ در سطح معناداري ۰٫۰۵ استفاده شد. يافته‌ها: با كنترل اثر پيش‌آزمون، ميانگين ترس از ارزيابي منفي در بين سه گروه در پس‌آزمون تفاوت معناداري داشت (۰٫۰۰۱ p). همچنين بين گروه دريافت‌كنندهٔ درمان شناختي-رفتاري با گروه دريافت‌كنندهٔ درمان مبتني‌بر پذيرش و تعهد، در متغير ترس از ارزيابي منفي تفاوت معناداري وجود نداشت؛ اما در بين دو گروه آزمايشي با گروه گواه تفاوت معنادار مشاهده شد (۰٫۰۰۱ p). نتيجه‌گيري: با توجه به يافته‌هاي پژوهش، مي‌توان درمان شناختي-رفتاري و درمان مبتني‌بر پذيرش و تعهد را به‌عنوان روش‌هاي مؤثر و نيز مداخله‌اي باليني ثمربخش براي كاهش ميزان ترس از ارزيابي منفي در زنان افسرده به كار برد.