بررسي اثربخشي آموزش مهارت‌هاي شناختي - هيجاني بر بهبود علائم تكانشوري، توجه و تمركز دانش ‌آموزان مبتلا به نقص توجه - بيش ‌فعالي

زمينه و هدف: از اختلال‌هاي بسيار شايع دوران كودكي، اختلال نقص توجه-بيش‌فعالي است و مشكل عمدۀ باليني در اين افراد تكانشگري، بيش‌فعالي و نداشتن توجه است؛ ازاين‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسي اثربخشي آموزش مهارت‌هاي شناختي-هيجاني بر بهبود علائم تكانشوري، توجه و تمركز دانش‌آموزان مبتلا به نقص توجه-بيش‌فعالي انجام شد. روش‌بررسي: روش پژوهش ‌نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري پژوهش را تمامي كودكان مبتلا به اختلال نقص توجه-بيش‌فعالي در دامنهٔ سني ۹تا۱۲ سال مراجعه‌كننده به مراكز درماني و دانش‌آموزان مدارس استثنايي شهر اردبيل در نيمهٔ دوم سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. نمونه‌ٔ پژوهش‌شده سي نفر از كودكان جامعهٔ مذكور بودند كه به‌روش نمونه‌گيري دردسترس افراد داوطلب واجد شرايط وارد مطالعه شدند. سپس به‌صورت تصادفي در دو گروه پانزده‌نفري آزمايش و گواه قرار گرفتند. گروه آزمايشي نُه جلسهٔ شصت‌دقيقه‌‌اي آموزش مهارت‌هاي شناختي-هيجاني را دريافت كرد؛ اما براي گروه گواه مداخله‌اي ارائه نشد. به‌منظور گردآوري داده‌ها در پيش‌آزمون و پس‌آزمون، از مقياس تكانشوري (وينبرگر و شوارتز، ۱۹۹۰)، آزمون توجه (d2) (بريكن‌كمپ، ۲۰۰۲) و آزمون مربع‌هاي دنباله‌دار (تولوز-پيرون، ۲۰۰۳) استفاده شد. تجزيه‌وتحليل داده‌‌ها با استفاده از روش تحليل كوواريانس تك‌متغيري با نرم‌افزار آماري SPSS نسخهٔ ۲۲ صورت گرفت. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، پس از كنترل اثر پيش‌آزمون، آموزش مهارت‌هاي شناختي-هيجاني بر نمرات پس‌آزمون گروه آزمايش در متغيرهاي علائم تكانشوري، توجه و تمركز دانش‌آموزان مبتلابه نقص توجه-بيش‌فعالي تأثير معنادار داشت (۰٫۰۰۱ p). اندازۀ اثر آموزش مهارت‌هاي شناختي-هيجاني بر بهبود هريك از متغيرهاي علائم تكانشوري، توجه و تمركز به‌ترتيب ۰٫۶۵، ۰٫۵۴ و ۰٫۴۸ به‌دست آمد.  نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه آموزش مهارت‌هاي شناختي-هيجاني بر بهبود علائم تكانشوري، توجه و تمركز دانش‌آموزان مبتلا به نقص توجه-بيش‌فعالي اثربخش است.