مقايسهٔ اثربخشي شناخت‌ درماني مبتني ‌بر محاكمه با طرح واره ‌درماني بر تعديل طرح‌ واره‌هاي ناسازگار اوليهٔ زنان و مردان مراجعه ‌كننده به مراكز اعصاب و روان شهر قم

زمينه و هدف: باتوجه به تأثيرات منفي ناشي‌ از طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليه در ابعاد مختلف زندگي فردي، اجتماعي، شغلي و تحصيلي افراد مختلف، هدف از اين پژوهش مقايسهٔ اثربخشي شناخت‌درماني مبتني‌بر محاكمه با طرح‌واره‌درماني بر تعديل طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليهٔ زنان و مردان مراجعه‌كننده به مراكز اعصاب و روان شهر قم بود. روش‌بررسي: روش پژوهش حاضر نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون به‌همراه گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را تمامي زنان و مردان مراجعه‌كننده به مركز اعصاب و روان شهر قم در سال ۱۳۹۹ تشكيل دادند كه براي بررسي و پرداختن به مسائل و مشكلات روان‌شناختي خود به اين مراكز مراجعه كردند. از بين آن‌ها سي نفر از افراد داوطلب واجد شرايط وارد مطالعه شدند و به‌صورت تصادفي به گروه‌هاي پژوهش (ده نفر گروه طرح‌واره‌درماني، ده نفر گروه شناخت‌درماني مبتني‌بر محاكمه، ده نفر گروه گواه) تخصيص يافتند. ابزار پژوهش براي جمع‌آوري داده‌ها در پيش‌آزمون و پس‌آزمون براي هر سه گروه، فرم كوتاه پرسش‌نامهٔ طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليهٔ يانگ (يانگ و براون، ۱۹۹۸) بود. پروتكل طرح‌واره‌درماني يانگ در هشت جلسهٔ ۴۵دقيقه‌اي و پروتكل شناخت‌درماني مبتني‌بر محاكمه در هشت جلسهٔ شصت‌دقيقه‌اي، صرفاً براي هريك از گروه‌هاي آزمايش اجرا شد. براي تحليل داده‌ها، تحليل كوواريانس تك‌متغيره و آزمون تعقيبي بونفروني به‌كار رفت كه همه‌ٔ اين آزمون‌ها در سطح معناداري (۰٫۰۵=α) در نسخه‌ٔ ۲۱ نرم‌افزار SPSS تحليل شدند. يافته‌ها: نتايج نشان داد، شناخت‌درماني مبتني‌بر محاكمه و طرح‌واره‌درماني در تعديل طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليهٔ افراد مراجعه‌كننده به مراكز اعصاب و روان تأثير معناداري داشتند (۰٫۰۰۱ p). همچنين بين اثربخشي شناخت‌درماني مبتني‌بر محاكمه و طرح‌واره ‌درماني در تعديل طرح‌وارهٔ ناسازگار اوليه تفاوت معناداري وجود نداشت (۰٫۶۷۰=p)؛ با‌اين‌حال اين دو گروه درمقايسه با گروه گواه داراي تفاوت معناداري داشتند (۰٫۰۰۱ p). نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه هم شناخت‌درماني مبتني‌بر محاكمه و هم طرح‌واره‌درماني بر تعديل طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليه اثربخشي دارند.