بررسي رابطهٔ كاركرد تحولي خانواده، ويژگي‌هاي شخصيتي و استرس والدگري مادران با تحول هيجاني - كاركردي پسران مبتلا به اختلال طيف اتيسم

زمينه و هدف: ضرورت دارد نقش كاركرد تحولي خانواده، ويژگي‌هاي شخصيتي و مشكلات روان‌شناختي والدين بر تحول هيجاني كودك آشكار شود؛ بنابراين اين مطالعه با هدف بررسي رابطهٔ كاركرد تحولي خانواده، ويژگي‌هاي شخصيتي و استرس والدگري مادران با تحول هيجاني-كاركردي پسران مبتلا به اختلال طيف اتيسم انجام شد. روش‌بررسي: اين پژوهش به‌لحاظ هدف كاربردي و از جنبهٔ روش‌شناختي از نوع همبستگي بود. شركت‌كنندگان پژوهش را مادران و كودكان پسر مبتلا به اختلال طيف اتيسم از سه مركز آموزشي ويژه در شهر مشهد در سال ۹۸-۱۳۹۷ تشكيل دادند كه از ميان آن‌ها پنجاه مادر و پسر مبتلا به اختلال طيف اتيسم، به‌روش نمونه‌گيري در‌دسترس انتخاب شدند. براي ارزيابي آن‌ها، پرسش‌نامهٔ سنجش كاركرد تحولي خانواده (عالي و همكاران، ۱۳۹۴)، پرسش‌نامهٔ پنج‌عاملي شخصيت نئو (كاستا و مك‌كري، ۱۹۹۲)، شاخص استرس والدگري (آبيدين، ۱۹۹۰) و پرسش‌نامه‌ تحول هيجاني كاركردي (گرينسپن و گرينسپن، ۲۰۰۲) به‌‌كار رفت. تحليل داده‌ها با استفاده از ضريب همبستگي پيرسون در نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۳ در سطح معنا‌داري ۰٫۰۵ صورت گرفت. يافته‌ها: بين كاركرد تحولي خانواده با تحول هيجاني-كاركردي پسران مبتلا به اختلال طيف اتيسم، رابطه‌ٔ مستقيم و معناداري مشاهده شد (r=0.033, p=0.033). بين ويژگي شخصيتي روان‌رنجورخويي مادران با تحول هيجاني-كاركردي پسران مبتلا به اختلال طيف اتيسم، رابطه‌ٔ معكوس و معنادار (۰٫۰۳۷=p، ۰٫۳۰-=r) و بين ويژگي‌هاي شخصيتي برون‌گرايي (r=0.50، p˂0.001) و دلپذيربودن (r=0.33، p=0.032) مادران با تحول هيجاني-كاركردي پسران مبتلا به اختلال طيف اتيسم، رابطه‌ٔ مستقيم و معنا‌داري به‌دست آمد. همچنين بين استرس والدگري مادران با تحول هيجاني-كاركردي پسران مبتلا به اختلال طيف اتيسم رابطه‌‌ٔ معنا‌داري مشاهده نشد (r=–0.07، p=0.620). نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش، فقط بين كاركرد تحولي خانواده و ويژگي‌هاي شخصيتي مادران (روان‌رنجورخويي، برون‌گرايي و دلپذيربودن) با تحول هيجاني-كاركردي پسران مبتلا به اختلال طيف اتيسم رابطهٔ معنا‌داري مشاهده مي‌شود.