بررسي اثربخشي بستۀ آموزشي انگيزشي - دلبستگي به مدرسه بر فرسودگي تحصيلي و ازخودبيگانگي تحصيلي دانش‌ آموزان دختر پايۀ دهم متوسطه

زمينه و هدف: فرسودگي تحصيلي به ‌منزلهٔ سندرمي روان‌شناختي و بيگانگي تحصيلي به‌عنوان عوامل مهم در كاهش مشاركت در فرايندهاي آموزشي نقش دارند؛‌ ازاين‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسي اثربخشي بستۀ آموزشي انگيزشي-دلبستگي به مدرسه بر فرسودگي و ازخودبيگانگي تحصيلي دختران پايۀ دهم شهر اصفهان انجام شد. روش‌بررسي: روش پژوهش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري سه‌ماهه با گروه گواه بود. جامعۀ آماري پژوهش را دانش‌آموزان دختر پايهٔ دهم شهر اصفهان در سال تحصيلي ۹۹-۱۳۹۸ تشكيل دادند. براي انتخاب نمونه به‌روش نمونه‌گيري در دسترس ۳۶ نفر كه حاضر به شركت در مطالعه شدند، به‌صورت ‌تصادفي در گروه آزمايش و گروه گواه قرار گرفتند (هر گروه هيجده ‌نفر). ابزارهاي پژوهش پرسش‌نامۀ‌ فرسودگي تحصيلي (سالملا-آرو و ناآتانن، ۲۰۰۵) و پرسش‌نامۀ ازخودبيگانگي تحصيلي (ديلون و گروات، ۱۹۷۶) بود. گروه آزمايش به‌مدت ده جلسۀ نود دقيقه‌اي، هفته‌اي دو بار آموزش بستۀ انگيزشي-دلبستگي به مدرسه را دريافت كرد؛ اما براي گروه گواه هيچ مداخله‌اي ارائه نشد. تحليل داده‌ها در نرم‌افزار آماري SPSS نسخۀ ۲۵، با استفاده از آزمون تي مستقل، تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني صورت گرفت. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، در متغير فرسودگي تحصيلي، اثر اصلي گروه (۰٫۰۲۳=p)، اثر اصلي زمان (۰٫۰۰۱ p) و اثر متقابل گروه و زمان (۰٫۰۰۱ p) معنادار بود. در متغير ازخودبيگانگي تحصيلي نيز اثر اصلي گروه، اثر اصلي زمان و اثر متقابل گروه و زمان، معنادار بود (۰٫۰۰۱ p). همچنين در گروه آزمايش در متغيرهاي فرسودگي تحصيلي و ازخودبيگانگي تحصيلي، تفاوت ميانگين‌هاي مراحل پيش‌آزمون-پس‌آزمون و پيش‌آزمون-پيگيري معنا‌دار بود (۰٫۰۰۱ p)؛ اما تفاوت ميانگين متغيرهاي فرسودگي تحصيلي و ازخودبيگانگي در مراحل پس‌آزمون-پيگيري معنا‌دار نبود كه تداوم اثر مداخله را در مرحلۀ پيگيري نشان مي‌دهد (به‌ترتيب ۰٫۶۵۳=p= ۰٫۰۷۷ ، p). نتيجه‌گيري: براساس نتايج پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه بستۀ آموزشي انگيزشي-دلبستگي به مدرسه بر كاهش مشكلات روان‌شناختي از جمله فرسودگي تحصيلي و ازخودبيگانگي تحصيلي دانش‌آموزان اثربخش است.