بررسي اثربخشي آموزش فراشناختي بر اضطراب امتحان و خودكارآمدي ادراك ‌شدهٔ دانش‌ آموزان دختر پايهٔ سوم مقطع متوسطه

زمينه و هدف: اضطراب امتحان، سلامت رواني و كيفيت زندگي دانش‌آموزان را تهديد مي‌كند. هدف پژوهش حاضر تعيين اثربخشي آموزش فراشناختي بر اضطراب امتحان و خودكارآمدي ادراك‌شدهٔ دانش‌آموزان دختر پايۀ سوم مقطع متوسطه بود. روش‌بررسي: روش اين پژوهش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري سه‌ماهه با گروه گواه بود. جامعهٔ آماري را دانش‌آموزان دختر پايهٔ تحصيلي سوم مقطع متوسطۀ مدرسهٔ فني‌و‌حرفه‌اي دخترانهٔ كوثر واقع در منطقهٔ پانزده شهر تهران در سال ۱۳۹۸ تشكيل دادند. تعداد ۲۸ نفر (براي هر گروه) از افراد واجد شرايط با استفاده از روش نمونه‌گيري دردسترس انتخاب شدند. سپس با تصادفي‌سازي بلوكي رشتهٔ تحصيلي در يك گروه آزمايش و يك گواه قرار گرفتند. ابزارها شامل مقياس خودكارآمدي (شرر و همكاران، ۱۹۸۲) و پرسش‌نامهٔ اضطراب امتحان (ابوالقاسمي و همكاران، ۱۳۷۵) بود. پنج جلسۀ ۱۲۰دقيقه‌اي آموزش فراشناختي براي گروه آزمايش اجرا شد؛ اما براي گروه گواه مداخله‌اي ارائه نشد. به‌منظور تحليل داده‌ها از روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري‌ مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۲ استفاده شد. سطح معناداري آزمون‌ها ۰٫۰۵ درنظر گرفته شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد، اثر مداخله در گروه آزمايش بر متغيرهاي اضطراب امتحان و خودكارآمدي ادراك‌شده معنادار بود (۰٫۰۰۱ p). اثر گذشت زمان بر متغيرهاي مذكور معنادار به‌دست آمد (۰٫۰۰۱ p). اثر متقابل زمان و گروه بر متغيرهاي مذكور معنادار بود (۰٫۰۰۱ p). همچنين نتايج حاكي‌از تفاوت ميانگين‌ها در مراحل پيش‌آزمون با پس‌آزمون (۰٫۰۰۱ p) و پيش‌آزمون با پيگيري (۰٫۰۰۱ p) براي متغيرهاي اضطراب امتحان و خودكارآمدي ادراك‌شده بود. ازآنجاكه تفاوت معناداري بين ميانگين نمرات متغيرهاي مذكور در مراحل پس‌آزمون و پيگيري در گروه آزمايش وجود نداشت، تداوم اثر مداخله در مرحلهٔ پيگيري نيز مشاهده شد (۰٫۰۰۱=p). نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش نتيجه گرفته مي‌شود كه آموزش فراشناختي بر كاهش اضطراب امتحان و افزايش خودكارآمدي ادراك‌شدۀ دانش‌آموزان دختر پايۀ سوم مقطع متوسطه مؤثر است.