نسبت گونه‌هاي موسوم به تاتي خلخال با زبان تالشي

در مقالۀ پيشِ رو، گونه‌هاي زباني بخش شاهرود خلخال را كه در استان اردبيل در روستاهاي اسكستان، شال، درو، كرين، كلور، گيلوان و لرد رايج‌اند و در محل به تاتي موسوم‌اند با گويش‌هاي سه‌گانۀ تالشي در چند سطح زبان‌شناختي به صورت هم زماني سنجيده ‌ايم. اين روستاها در غرب استان گيلان، آن سوي رشته ‌كوه تالش جاي دارند. سنجش برپايۀ ويژگي ‌هاي آوايي، ساخت ‌واژي، نحوي و نيز واژگاني است. داده ‌ها افزون ‌بر پژوهش كتابخانه ‌هاي از پژوهش ميداني نيز به ‌دست آمده ‌است. گويش‌هاي تاتي برغم اشتراك لفظي چنان تنوع و پراكندگي دارند كه در بررسي‌هاي هم‌زماني نمي‌توان همة آنها را ذيل يك گروه يا زبان مشخص تعريف كرد. به همين خاطر زبان‌شناسان آنها را در دسته‌هاي مختلف طبقه‌بندي كرده، و در مواردي گويش‌هاي تالشي را هم به آنها افزوده‌اند. هدف مقاله پاسخ به اين سؤال است كه آيا گونه‌هاي زباني رايج در شاهرود خلخال ذيل گويش‌هاي تالشي قابل تعريف‌‌اند يا گونه‌هايي مستقل‌اند. براساس داده ‌هاي اين مقاله زبان پنج روستا از هفت روستاهاي بررسي‌شده در اين مقاله؛ اسكستان، شال، درو، كلور و گيلوان را مي‌توان ذيل تالشي جنوبي در يك دسته قرار داد اما زبان دو روستاي كرين و لرد تفاوت ‌هايي با پنج روستاي ديگر شاهرود و نيز تالشي جنوبي دارد.