بحثي در صحت و سقم انتساب منظومۀ خسرونامه

منظومۀ عاشقانۀ خسرونامه يا گل و هرمز يكي از مثنوي‌هاي معروف منتسب به عطار است كه برخلاف ديگر مثنوي‌هاي جعلي منسوب به وي، به‌خاطر نظم و انسجام شعري و اشتمال بر پاره‌اي ويژگي‌هاي زباني و تبحر سراينده، عده‌اي را بر آن داشته‌است تا اين منظومه را از آنِ عطار بدانند و آن را در رديف چهار منظومۀ اصلي و مسلّم وي، يعني منطق‌الطير، اسرارنامه، الهي‌نامه و مصيبت‌نامه بنشانند. درمقابل، عده‌اي ديگر نيز با بيان ادلّه‌اي اين انتساب را رد كرده‌اند. اين مقاله به مطالعۀ سبك‌شناختي خسرونامه ازحيث ساختار، زبان و محتوا مي‌پردازد. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد انتساب اين منظومه به عطار نادرست است؛ زيرا بين خسرونامه و آثار مسلّم عطار، هم ازحيث شكل و ساختار، هم ازنظر كاربردهاي زباني در دو سطح واژگاني و نحوي و هم ازجنبۀ محتوا و درونمايه، اختلاف و تفاوت‌هاي عمده‌اي وجود دارد. از طرف ديگر با مطالعۀ نسخه‌شناختي و برون‌متني اين منظومه و كشف برخي حقايق تاريخي، رد انتساب آن به عطار تقويت مي‌شود.