دادرسي افتراقي اطفال بزه‌ديده در مرحلۀ پيش‌محاكمه

بزه‌ديدگيِ اطفال و نوجوانان از مسائل مبتلابه دنياي كنوني است. شرايط جسمي و روحي كودكان، آسيب‌پذيري آنان و كثرت موارد كودك‌آزاري، وجود نظام دادرسي ويژه‌اي را براي اين قشر موجه مي‌سازد. در اسناد بين‌المللي تا چند دهه قبل رهنمودهاي اندكي در خصوص دادرسي افتراقي كودكان بزه‌ديده وجود داشت و تمركز بر بزهكاري كودكان بود، لكن در دو دهۀ اخير تحت تأثير ديدگاه‌هاي جرم‌شناختي و نيز تلاش‌هاي نهادهاي مدني اين امر مورد توجه محافل حقوقي و اسناد بين‌المللي قرار گرفته است. حقوق ايران با تصويب قانون حمايت از اطفال و نوجوانان مصوب 1381 و قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392، اين موضوع را در عرصۀ قانون‌گذاري وارد كرده، ولي شاخصه‌هاي دادرسي افتراقي را مورد توجه قرار نداده است. اين مقاله به روش توصيفي- تحليلي با هدف بررسي مؤلفه‌هاي اصلي دادرسي افتراقي كودكان بزه‌ديده در مرحلۀ پيش‌محاكمه در حقوق ايران به‌رشته تحرير درآمده است. در اين راستا ضمن تبيين شاخصه‌هاي موضوع، شرايط موجود بررسي و با نگاهي به اسناد بين‌المللي وضعيت مطلوب تبيين مي‌گردد. بر اساس يافته‌هاي پژوهش، به‌رغم تلاش‌هاي قانون‌گذار در قانون حمايت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399، همچنان نقايصي در اين عرصه ملاحظه مي‌شود.