علل عقب ماندگي جامعه ايران در عصر قاجار از نگاه روزنامه «تربيت»

روزنامه ها نقش بي‌بديلي در تغيير رويكرد جامعه ايران در عصر قاجار داشتند. در روند معطوف به شكل گيري نهضت مشروطيت در داخل ايران تعدادي روزنامه انتشار يافت كه برخي از آن ها فارغ از موضع‌گيري سياسي نسبت به مسائل كلي جامعه نگاه آسيب‌شناختي را دنبال مي كردند. روزنامه تربيت يكي از مهم‌ترين و باثبات‌ترين اين روزنامه‌ها بود كه قريب نه سال با نگاهي انتقادي اصلاحي نسبت به مسائل مهم جامعه ايران سعي داشت ضمن ريشه‌يابي عناصر و عوامل واماندگي جامعه، راهكارهاي عملي در جهت برون‌رفت از آن شرايط ناگوار را ارائه دهد. دريافت عوامل واپس ماندگي جامعه و الگوهاي پيشنهادي موردنظر روزنامه براي اصلاح ساختاري در جامعه عصر قاجار مسئله عمده اين نوشتار را شكل مي‌دهد؛ بنابراين پژوهش حاضر در پي پاسخ به اين سؤال بنيادي است كه عوامل اصلي فروماندگي جامعه ايران دوره قاجار از منظر روزنامه تربيت چيست؟ و روزنامه براي برون‌رفت از اين شرايط چه الگوهايي را پيشنهاد مي‌دهد؟ نتايج بررسي نشان مي‌دهد تأكيد روزنامه بيشتر معطوف بر ضعف‌هاي فرهنگي و ناتواني در گسترش دانش‌هاي روزآمد است. براين‌اساس نظام پيشنهادها گرداننده روزنامه بيشتر متمركز بر افزايش توان علمي جامعه و هم چنين درمان ريشه‌اي اين نابساماني است. البته از اين منظر اصلاح نظام آموزشي و تربيتي در زمره اولويت‌هاي اصلي محسوب مي‌شود. علاوه بر اين فرايند اصلاح بدون توجه به بازسازي نظام اخلاقي جامعه كار بي‌ثمري خواهد بود.