رتبه‌بندي كلان‌شهرهاي ايران براساس شاخص هوشمندي شهري

با توجه به اينكه فرايند شهرنشيني در مقياس وسيعي در سراسر جهان اتفاق افتاده است، افزايش جمعيت و رشد روزافزون آن، مشكلات متعددي را به‌ويژه در كلان‌شهرها با توجه به تمركز بيشتر امكانات اين شهرها ايجاد كرده است كه رفع آنها به تحقيقات علمي به‌منظور مديريت و برنامه‌ريزي مناسب براي اداره شهرها و ارتقاي كيفي سطح زندگي آنها نيازمند است. براساس اين، مديران و برنامه‌ريزان شهري، هوشمندشدن شهر را الزامي براي رفع موانع شهرها و ارتقاي زندگي در آنها مطرح كرده‌اند. شهر هوشمند پديده‌اي چندبعدي است كه شاخص‌هاي مختلفي را در بر مي‌گيرد. اين پژوهش با هدف تعيين سطح هوشمندي كلان‌شهرهاي ايران و معرفي يك شاخص تركيبي سنجش ميزان هوشمندي و سپس رتبه‌بندي و خوشه‌بندي آنها صورت گرفته است. بدين منظور، 41 متغير براي 6 شاخص شهر هوشمند شامل محيط زيست، اقتصاد، حكومت، زندگي، تحرك و مردم هوشمند در 9 كلان‌شهر ايران طي سال‌هاي 1400- 1385 تجزيه و تحليل شدند. براي استخراج شاخص شهر هوشمند از روش تحليل مؤلفه اساسي (PCA) دو مرحله‌اي در نرم‌افزار Eviews استفاده شد. سپس با به‌كارگيري آزمون فريدمن و W كندال در نرم‌افزار SPSS كلان‌شهرهاي كشور براساس ميزان هوشمندي رتبه‌بندي شدند و درنهايت با استفاده از XLSTAT خوشه‌بندي آنها انجام شد. نتايج نشان دادند شاخص «محيط زيست» بيشترين تأثير را در شاخص‌هاي هوشمندي داشته است و همچنين بين كلان‌شهرهاي كشور، شهر تهران در بالاترين و كرمانشاه در پايين‌ترين سطح هوشمندي قرار داشته است.