شناسايي مولفه هاي قابليت‌هاي پويا در شركت‌هاي دانش بنيان: مرور ازطريق كتاب‌سنجي

هدف پژوهش حاضر، مطالعه روند پژوهش‌ها پيرامون مفهوم قابليت‌هاي پويا و شناسايي مولفه-هاي آن در شركت‌هاي دانش‌بنيان، با استفاده از روش تحليل كتاب‌سنجي است. اين پژوهش توصيفي-تحليلي بوده و با رويكرد كتاب‌سنجي انجام شده است. تحليل كتاب‌سنجي، از طريق استناد، جفت‌بندي كتابشناختي، هم‌رخدادي واژگان و خوشه بندي، مروري منتقدانه جهت شناسايي مضامين اصلي و مفاهيم پايه‌اي موضوع فراهم مي‌نمايد. ابزار گردآوري داده‌ها، پايگاه‌هاي داده حاصل از جستجو و فهرست‌بندي مقالات Web Of Science بوده و روش تجزيه تحليل، ابزارها و نقشه‌هاي كتاب‌سنجي با استفاده از نرم‌افزار R است. تعداد مقالات مورد بررسي، 2242 مقالۀ منتشر شده در پايگاه در بازه زماني 1991 تا 2023 است. در گام اول، آمار توصيفي از پژوهش‌هاي استخراج شده بيان شد، نرخ رشد تقريباً 15 درصدي در اين بازه زماني، بيانگر اهميت موضوع قابليت‌هاي پويا در شركت‌هاي دانش‌بنيان از نگاه پژوهشگران مي‌باشد. در مرحله بعد به شناسايي تاثيرگذارترين افراد، آثار و نشريات پرداخته شد. به منظور بررسي روندهاي معاصر و جريان‌هاي پژوهشي در حوزه قابليت‌هاي پويا، بر اساس روش خوشه‌بندي از طريق جفت‌بندي كتاب‌شناختي شش خوشه حاصل شد. نتايج اين خوشه‌بندي بيانگر محوريت دانش در تمامي اين جريان‌هاي فكري بود. پس از استخراج و خوشه‌بندي مقالات، نامگذاري هر خوشه بر اساس پارامترهاي مهم كليدواژگان پرتكرار هريك انجام شد كه هفت مولفه «شناسايي، تفسير و بهره برداري از فرصت‌ها»، «خلاقيت، نوآوري و چابكي»، «رهبري»، «يادگيري»، «سرمايه‌هاي سازماني»، «انطباق پذيري» و «فرهنگ سازماني» شناسايي شدند. احصا دو مولفه «رهبري» و «فرهنگ سازماني» به عنوان جنبه‌هاي قابليت‌هاي پويا، از جنبه‌هاي نوآوري اين پژوهش است.