بازسازي تكتونيك قديمه ماسه‌سنگ‌هاي ترياس گروه نخلك در ايران مركزي با استفاده از سن‌سنجي U-Pb زيركن

گروه نخلك به سن ترياس در ايران مركزي يك توالي رسوبي بسيار مهم در درك بهتر بسته شدن پالئوتتيس و كوهزايي ائوسيمرين در خاور ميانه است. گروه نخلك متشكل از سه سازند الم، باقروق و اشين است، كه بيشتر از ماسه‌سنگ‌هاي آذرآواري، كنگلومراي سيليسي آواري مخلوط و كربنات‌هاي دريايي تشكيل شده است. در اينجا نگاهي داريم بر سن‌سنجي U-Pb زيركن‌هاي آواري گروه نخلك تا خاستگاه آن را مشخص كرده و موقعيت تكتونيك قديمه آن را در قلمرو پالئوتتيسي بازسازي كنيم. غالب زيركن‌هاي آواري گروه نخلك شكل‌دار و نيمه‌شكل‌دار بوده و سن پرمين ترياس (حدود 240-280 ميليون سال) را نشان مي‌دهند، كه شاهدي است بر تأمين رسوب از سنگ‌هاي آتش‌فشاني پرمين ترياس كمان جاده ابريشم. تعداد كمتري از زيركن‌ها سنين پالئوزوئيك پيش از پرمين را با پيك‌هايي در 320 و 480 ميليون سال نشان مي‌دهند، كه مي‌تواند از پي‌سنگي كه كمان ماگمايي بر روي آن تشكيل شده است استخراج شده باشد. دانه‌هاي زيركن با سن نئوپروتروزوئيك مزوپروتروزوئيك پسين (حدود 550-1100 ميليون سال) و پالئوپروتروزوئيك (حدود 1800-2200 ميليون سال) بي‌شكل يا گردشده هستند. زيركن‌هاي پالئوپروتروزوئيك در بخش بالايي سازند باقروق (لادينين مياني) فراوان هستند كه شاهدي است بر چرخه مجدد سنگ‌هاي رسوبي قديمي‌تر. سنگ‌شناسي ماسه‌سنگ‌هاي اين سازند حاكي از يك خاستگاه اضافي از جنس دگرگوني است. اين تغيير كوتاه مدت در خاستگاه مي‌تواند با بالاآمدگي تكتونيكي در ناحيه منشأ كه منجر به فرسايش سنگ‌هاي دگرگوني با ماهيت شمال گندوانايي شده است توجيه شود. مي‌توان نتيجه گرفت كه قطعات قاره‌اي جدا شده از شمال گندوانا با منشأ احتمالي بلوك سيمرين، قبل از ترياس پسين به حاشيه جنوبي اوراسيا رسيده‌اند.