مطالعه آزمايشگاهي تنش برشي بستر در آبراهه‌هاي مستقيم پوشيده از تلماسه‌هاي با ابعاد مختلف

تشكيل شكل بستر در رودخانه‌هاي آبرفتي در اثر انتقال رسوب بر پارامترهاي هيدروليكي جريان مانند تنش برشي بستر تأثير قابل توجهي دارد. از طرف ديگر تشكيل شكل بستر و هندسه آن به تنش برشي بستر وابسته است. بنابراين، ارتباط بين شكل بستر و پارامترهاي جريان مانند تنش برشي بستر پيچيده است. بنابراين، در اين پژوهش به بررسي اثر شكل بستر تلماسه با ارتفاع‌هاي مختلف بر تنش برشي بستر پرداخته شده است. براي اين منظور از تلماسه‌هاي مصنوعي ساخته شده توسط ملات ماسه سيمان به طول موج 25 سانتي‌متر و ارتفاع‌هاي يك، دو، سه و چهار سانتي‌متر استفاده شد. در آزمايش‌هاي اين پژوهش از دبي‌هاي 10، 15، 20، 25 و 30 ليتر بر ثانيه و شيب‌هاي بستر 0/0001، 0/0005، 0/001 و 0/0015 استفاده شد. نتايج نشان داد كه تنش برشي در بسترهاي پوشيده از تلماسه رابطه مستقيمي با استغراق نسبي و پارامتر Δ/λ دارد. تشكيل شكل بستر تلماسه و افزايش ارتفاع آن منجر به ازدياد تنش برشي بستر مي‌شود. تنش برشي در بستر پوشيده از تلماسه با ارتفاع‌هاي يك، دو، سه و چهار سانتي‌متر بطور متوسط به‌ترتيب 39، 80، 141 و 146 درصد بيش از تنش برشي در بستر صاف بود. علاوه بر اين، تنش برشي ناشي از شكل بستر براي بسترهاي پوشيده از تلماسه‌هاي به ارتفاع يك، دو، سه و چهار سانتي‌متر، به‌طور متوسط به‌ترتيب 27/37، 43، 57/11 و 58/74 درصد از تنش برشي كل را شامل شد.