ارزيابي زهكش لانه‌موشي و مديريت كود نيتروژن بر زه‌آب كشت كلزا در اراضي شاليزاري

كشت كلزا به‌عنوان كشت دوم در غالب اراضي شاليزاري استان گيلان، نيازمند احداث سامانه‌هاي زهكشي است. زهكشي لانه‌موشي به‌عنوان يك روش زهكشي كم‌هزينه، كم‌عمق، متناسب با شرايط كشت برنج و با قابليت اجراي آسان‌تر نسبت به زهكش‌هاي لوله‌اي، مي‌تواند يك راهكار در توسعه كشت دوم گياهان باشد. پژوهش حاضر با هدف ارزيابي زهكش لانه‌موشي و مديريت كود نيتروژن بر كميت و كيفيت زه‌آب در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه گيلان انجام شد. در اين راستا آزمايشي تحت دو تيمار زهكشي و كود نيتروژن انجام شد. در تيمار زهكشي سطوح شامل 1- زهكشي لانه‌موشي سنتي و 2- زهكشي لانه‌موشي پرشده با شن و در تيمار كود دو سطح شامل 180 و 240 كيلوگرم كود نيتروژن در هكتار در سه تكرار مدنظر قرار گرفت. پس از هر بارش در طول دوره رشد گياه، از زه‌آب زهكش‌ها نمونه‌برداري شد و پارامترهاي هدايت الكتريكي، اسيديته، كل جامدات معلق، فسفر كل، كدورت، غلظت‌هاي آمونيوم، كلرايد، نيتريت، نيترات، فسفات و سولفات اندازه‌گيري شدند. همچنين در هنگام بارندگي و پس از آن دبي خروجي از زهكش‌ها و سطح ايستابي توسط پيزومترها اندازه‌گيري شدند. مقايسه ميانگين اسيديته و كل جامدات معلق نشان داد كه بيشترين آن‌ها به ترتيب با 7/49 و 281/25 ميلي‌گرم بر ليتر به ترتيب در زهكش لانه‌موشي پرشده با شن و زهكش لانه‌موشي سنتي و تيمار كودي 180 به دست آمد. بيشترين ميانگين هدايت الكتريكي و كدورت به ترتيب به ميزان 651 ميكروموس بر سانتي‌متر در زهكش لانه‌موشي سنتي و تيمار كودي 240 و با 67/76 ان تي يو در زهكش لانه‌موشي سنتي و تيمار كودي 180 مشاهده شد. نتايج آناليز آماري نشان داد كه اثر تيمار زهكشي بر مقادير آمونيوم، نيتريت، نيترات، فسفات و فسفر كل معني‌دار نبود. دبي خروجي از زهكش لانه موشي سنتي 49 درصد كمتر از زهكش لانه‌موشي پرشده با شن بود. زهكش لانه‌موشي سنتي و پرشده با شن توانستند به ترتيب با ضريب عكس‌العمل ميانگين در طول دوره رشد 0/8 و 0/83 بر روز باران را تخليه نمايند. باتوجه‌به سرعت تخليه آب، دبي زه‌آب و عدم معني‌داري غالب پارامترهاي كيفي ميان تيمارهاي زهكشي، زهكشي لانه‌موشي پر شده با شن براي توسعه كشت كلزا در اراضي شاليزاري توصيه مي‌شود.