بررسي روش شناسي و جايگاه مفهومي نشانه هاي ضعيف در ادبيات آينده پژوهي و فناوري هاي نوپديد؛ يك مطالعه‌ي مقايسه‌اي كيفي

نشانه‌هاي ضعيف، ابتدايي‌ترين اطلاعاتي هستند كه شناسايي و تحليل آن‌ها لازمه‌ي پيش‌نگري بهنگام تغييرات آينده و پيش‌گيري از غافل‌گيري راهبردي است. نشانه‌هاي ضعيف اولين بار توسط آنسوف و در ادبيات نظري مديريت راهبردي مطرح شد اما ديري نپاييد كه وارد حوزه‌ي آينده‌پژوهي شد و مورد توجه آينده‌پژوهان قرار گرفت. لذا اين سوال پيش مي‌آيد كه مفهوم نشانه‌هاي ضعيف در حوزه‌‌هاي ديگر و بطور خاص در حوزه‌ي فناوري از چه جايگاه مفهومي و روش‌شناسي برخوردار است؟ باتوجه به نقش بي‌بديل فناوري‌ در تغييرات پرشتاب و همه‌جانبه؛ در اين پژوهش ابعاد مفهومي و روش‌شناسي نشانه‌هاي ضعيف در حوزه‌ي فناوري و آينده‌پژوهي براساس رويكرد مطالعه‌ي مقايسه‌اي بررسي شد. اين پژوهش از حيث روش‌شناسي، داده‌ها و نتايج، يك پژوهش كيفي و از حيث هدف يك پژوهش توسعه‌اي است. داده‌هاي پژوهش مشتمل بر مقالات علمي معتبر بر اساس چهارچوب روشي مرور سيستماتيك از پايگاه علمي ساينس‌دايركت استخراج گرديد. مقالات با رويكرد روشي تحليل مضمون بررسي و مقوله‌هاي فني كليدي استخراج و بر اساس مضامين بدست آمده ابزار «جعبه‌ي نشانه‌هاي ضعيف فناوري» در حوزه‌ي آينده‌نگاري فناوري توليد و معرفي شده است.بررسي تعاريف و مفاهيم مرتبط با نشانه‌هاي ضعيف در هر دو حوزه‌ي آينده‌پژوهي و فناوري نشان مي‌دهد كه مفهوم نشانه‌هاي ضعيف از حيث مفهومي و روش‌شناسي در ادبيات علمي حوزه‌ي فناوري از تعريف و روش‌شناسي مشخصي برخوردار نيست. نتايج كيفي برآمده از بررسي مقالات حوزه‌ي فناوري‌هاي نوپديد و نشانه‌هاي ضعيف نشان مي‌دهد توسعه‌ي روش‌شناسي نشانه‌هاي ضعيف در حوزه‌ي فناوري مستلزم انطباق الگوهاي چرخه‌ي حيات فناوري بر اساس ساختار زماني مناسب با ساختار و كاركرد مفهوم نشانه‌هاي ضعيف در حوزه‌ي آينده‌پژهي است. با توجه به ارتباط وثيق بين پيش‌گيري از غافل‌گيري راهبردي و شناسايي و تفسير نشانه‌هاي ضعيف تغيير بويژه در حوزه‌ي حياتي فناوري، مفهوم نشانه‌هاي ضعيف بايد بر اساس مفاهيم حوزه‌ي فناوري، بازتعريف شده و روش‌شناسي يكپارچه و بهينه‌اي براي آن ارائه شود.