بررسي آينده‌انديشي از ديدگاه سيد جمال‌الدين اسدآبادي

در اين پژوهش هدف اصلي، بررسي آينده‌انديشي از منظر سيد‌جمال‌الدين اسدآبادي بوده است. اين پژوهش هم از نوع بنيادي و هم از نوع كاربردي و ماحصل بررسي مقالات و تحليل محتواي كيفي بوده كه بر اساس تحليل اسنادي متون و ديدگاه‌هاي موجود، به شناختي از پايه‌هاي ساخت آينده از منظر سيدجمال‌الدين اسدآبادي دست پيدا كرده است. هشت مقوله مهم از ديدگاه سيدجمال‌الدين اسدآبادي كه تاثير بسزايي در ساخت آينده دارند، شناسايي شده و تحليل نحوه تأثير هريك از آنها بر تفكر آينده انجام شده است. نتايج پژوهش بيان‌گر اين است كه، سيدجمال‌الدين اسدآبادي اساساً عمل و انديشه‌اش همگي ناظر به آينده بود، يك هدفي را به صورت مشخص تعريف كرد، بر اساس آن هدف، يك سري استراتژي‌ها تدوين كرد و براي پيشبرد اين استراتژي‌ها و تحقق هدف مدنظرش از يك سري تاكتيك‌ها استفاده كرد. هدف سيدجمال به بيان خودش؛ «خير امت محمدي» بود، كه اين خير امت محمديه همان وضعيت مطلوب امت پيامبر اكرم(ص) است. سيدجمال براي تحقق اين هدف از دو كانال يعني؛ الف) مبارزه با استبداد داخلي و ب) مبارزه با استعمار خارجي استفاد كرد، و براي انجام اينها يك سري راهبردها از قبيل؛ بيداري اسلامي، اتحاد اسلام يا وحدت مسلمانان، بازگشت به اسلام راستين و غيره را به كار برد. سيدجمال در واقع بيشتر به دنبال ساخت آينده بود، البته اين ساخت آينده را نيازمند شناخت آينده مي‌دانست.