بررسي تطبيقي آموزه «تناسخ» در فرقه كابالا با آموزه «رجعت» در مذهب شيعه

يكي از اركان اديان شرقي و در برخي از فرقه‌هاي اديان غربي (همانند كابالا) آموزه «تناسخ» است، به معناي «باور به تولد مكرر انسان يا هر موجود زنده». از جمله اعتقادات ضروري در مذهب تشيع نيز آموزه «رجعت» در عصر ظهور است. گاهي گمان مي‌شود كه اين دو آموزه يك منشأ دارند و اعتقاد به رجعت از اديان ديگر به مسلمانان سرايت كرده است. اين مقاله به روش تطبيقي به تحليل مباني و لوازم دو آموزه مزبور مي‌پردازد. اگرچه اين مسئله ابعاد گوناگوني دارد، اما مقصود اصلي مقاله پيش‌روي بررسي شباهت‌ها و تفاوت‌هاي اين دو آموزه است. اين دو آموزه هر دو بر جاودانگي و بقاي روح و زندگي پس از مرگ تأكيد مي‌كنند، اما به لحاظ اركان و اهداف با هم متفاوتند؛ زيرا جاودانگي در تناسخ، هم دنيوي است و هم همگاني، برخلاف رجعت به معناي خاص كه عموميت ندارد. همچنين رجعت براي پاداش و عقاب نيست، بلكه براي اتمام حجت است، برخلاف تناسخ كه ـ به فرض قبول ـ براي استكمال نفس انسان خواهد بود.