رهيافت تطبيقي بر قاعده‌ي الواحد از منظر آخوند خراساني و علامه طباطبايي(ره)

در اين نوشتار كوشش شده تا با باز خواني آراي دو انديشمند بزرگ (آخوند خراساني و علامه طباطبايي) درباره ي قاعده ي الواحد، علاوه بر تبيين تفاوت ديدگاه هاي ايشان پيرامون اين قاعده ، اشكالات اين دو نظر نيز مشخص گردد.نگارنده بر اين باور است كه ديدگاه هاي هر دو انديشمند با وجود نقاط قوت قابل توجه، قابل نقض است؛ نظير مبناي آخوند كه اين قاعده را در تمام علل جاري مي داند و در علوم حقيقي و اعتباري مورد استفاده قرار مي دهد، بخلاف علامه كه شمول قاعده را در علل فاعلي اعم از هستي‌بخش و طبيعي مي داند. در اين پژوهش به اين نتيجه دست يافته شده كه باتوجه به مباني فكري اين دو نفر در اصول فقه و فلسفه و با نظر به اين امر كه تبيين دقيق اين قاعده در فلسفه است بايد گفت قاعده الواحد مخصوص علت هاي هستي بخش است كه تنها يك سنخ از كمال را دارا مي باشند (سواي موجودي كه در عين بساطت كامل و وحدت، واجد همه كمالات باشد). شايان ذكر است كه قاعده مزبور اختصاصي به واحد شخصي ندارد؛ بنابراين استفاده از اين قاعده در مواردي نظير بحث صحيح و اعم و يا بحث از واجب تخييري در اصول فقه و همچنين فلسفه كه در آن ها مباحث فوق جاري نيست جايگاهي ندارد.