مدل‌سازي نقش عوامل جغرافيايي در پراكنش سرطان دستگاه گوارش در استان لرستان

زمينه و هدف: سرطان يكي از شايع ترين علل مرگ ومير در سراسر جهان است. همواره نقش عوامل طبيعي و جغرافيايي در نحوه و چگونگي توزيع و اثرات آن بر كانون‌هاي بيماري و نقش فرآيندهاي طبيعي در تغييرات بنيادي و انسان ها و نيز بيماري هاي مرتبط با انسان، حتي در مكان هايي كه اين تأثيرات به‌وضوح در مرگ‌ومير يا نابودي زيستگاه‌ها و خود استان مشخص باشد، نمود كمرنگي دارد.روش بررسي:  اين پژوهش از نظر ماهيت هدف كاربردي و از لحاظ روش تحقيق توصيفي ـ تحليلي مبتني بر مطالعات ميداني است. جامعه آماري اين پژوهش شامل كليه بيماران مبتلابه سرطان دستگاه گوارش كه بين سال‌هاي 1396-1393 تشخيص و در سامانه سيما سرطان (سامانه يكپارچه‌سازي مديريت الكترونيك) ثبت‌شده و در استان لرستان اقامت دائم داشته‌اند به‌صورت سرشماري وارد مطالعه شده‌اند در ادامه براي دستيابي به اهداف پژوهش شاخص هاي مرتبط با نقش عوامل جغرافيايي در پراكنش سرطان دستگاه گوارش  شاخص هاي (متوسط بارش سالانه، پوشش گياهي، ميانگين دماي سالانه، ميانگين ساعات آفتابي و مناطق اقليمي) استخراج گرديد جهت بررسي و نقش عوامل جغرافيايي در طبقه بندي و توزيع اين شاخص هاي از آزمون‌هاي تي تك نمونه اي، همبستگي پيرسون، و آزمون فريدمن استفاده گرديد. در ادامه نيز جهت تبيين مدل از طريق رگرسيون وزن دار جغرافيايي استفاده و سطح و وضعيت اين اثرات در نرم افزار Arc GIS استفاده شد.يافته ها و نتيجه گيري:  نتايج نشان داد كه مهم‌ترين مؤلفه تأثيرگذار بر متغير پراكنش سرطان، مؤلفه  پوشش گياهي با ضريب 0.91 درصد بود كه اين متغير به‌خوبي وضعيت اثرگذاري را تبيين مي كند. همچنين نتايج اثرگذاري عوامل جغرافيايي به‌گونه‌اي بود كه شهرستان خرم آباد و بروجرد بيشترين اثر، شهرستان هاي كوهدشت، دلفان و اليگودرز و دورود اثر متوسط و شهرستان هاي سلسله، پل‌دختر و ازنا كمترين اثرگذاري را از عوامل جغرافيايي  پذيرفته بودند.