تحليل شيوه‌هاي اقناعي در غزل‌هاي سبك هندي بر اساس نظريه لوگوس با تأكيد بر شعر صائب

اقناع به عنوان شيوه‌اي نقادانه از روزگاران كهن مورد توجه صاحب‌نظران بوده است؛ اما شعر فارسي از اين منظر كمتر نقد شده است. حال اينكه يكي از شاخصه‌هاي بارز شعر كهن در اكثر قالب‌ها، به‌ويژه غزل، قابليت اثباتي و اقناعي آن است. با مطالعه شعر كهن فارسي درمي‌يابيم شاعران درمواقع بسياري تلاش كرده‌اند كه با بهره‌گيري از شيوه‌هاي گوناگون بلاغي و غيربلاغي، مخاطب را متقاعد به پذيرش يا رد مدعا كنند. در ميان الگوهاي اقناعي، شيوه‌اي كه ارسطو در خطابه ارائه داده است، بيش از ديگر الگوها مورد توجه منتقدان قرار گرفته است. اين انديشمند يوناني به سه شيوه اقناعي باور داشته است: لوگوس، پاتوس[1] و اتوس[2]. لوگوس فرايند استدلال منطقي است. پاتوس حاصل از برانگيختن احساسات مخاطب و اتوس اقناع ناشي از اعتبار پديدآورنده اثر است. از اين سه، آنچه در اين پژوهش مورد توجه بوده، لوگوس يا همان شيوه استدلال‌ منطقي براي اقناع است. نگارندگان سعي كرده‌اند با روش توصيفي- ‌تحليلي به بررسي شيوه‌هاي اقناع لوگوسي در سبك هندي با تأكيد بر شعر صائب بپردازند. در اين جستار شيوه‌هاي لوگوسي در شعر سبك هندي ذيل دو عنوان لوگوس استدلالي و استنادي بررسي شده است. در گونه اول شاعران با بهره‌گيري از شيوه‌هاي تمثيل، حسن تعليل، ارسال‌المثل و مذهب كلامي كه مبناي استدلالي دارند، تلاش كرده‌اند تا به اقناع مخاطب بپردازند. در گونه دوم كه مبناي استنادي و روابط بينامتني دارد؛ از تلميح و تضمين بيش از ديگر شيوه‌هاي اقناعي استفاده كرده‌اند.