تحليل سينوپتيكي آلودگي هواي مناطق۲، ۵، ۹ و ۱۸ شهرداري تهران

مقدمه: آلودگي هوا به‌ويژه در دو آلاينده ذرات معلق كمتر از 2.5 ميكرون و دي‌اكسيدگوگرد از معضلات مهم شهرهاي بزرگ و صنعتي ايران از جمله در تهران به‌ويژه در نيمه سرد سال است كه بر سلامت و آسايش شهروندان مؤثر است. شدت و ضعف آلودگي هوا در تهران با الگوهاي اقليمي و تسلط توده‌هاي هوا بر روي شهر تهران در ارتباط است. هدف: اين پژوهش با دنبال كردن آلودگي هوا در طول سال ۱۳۹۹ متغيرهاي آلاينده را به صورت ماهانه، روزانه و ساعتي براي ۴ منطقه ۲، ۵، ۹ و ۱۸ شهر تهران در پنج ايستگاه آلودگي‌سنجي بررسي كرده و بر اساس سه سناريوي اقليمي: اثر پايداري، ناپايداري و وارونگي، روزهاي پاك و آلوده را جدا كرده و نقش توده‌هاي هواي مسلّط بر شهر را براي هر دو شرط بررسي نمايد. روش‌شناسي: براي درك بهتر رابطه بين الگوهاي هواي حاكم بر محدوده مطالعه، شرايط جو در ترازهاي ۱۰۰۰ و ۵۰۰ ميلي بار و همينطور نقشه سطح زمين مورد تحليل قرار گرفته است. فشار هوا، دما، باران و باد عناصري هستند كه مورد بررسي قرار گرفته‌اند. داده‌هاي آلاينده‌سنجي از ايستگاههاي مستقر در مناطق چهارگانه شهرداري تهران و از شركت كنترل كيفيت هوا وابسته به شهرداري تهران بدست آمده است و داده‌هاي هواشناسي از سازمان هواشناسي كشور گرفته شده و در نهايت از داده‌هاي راديوسوند ايستگاه مهرآباد براي مطالعه وارونگي استفاده شده است. قلمرو جغرافيايي: اين پژوهش براي شهر تهران و چهار منطقه شهرداري 2، ۵، ۹ و ۱۸ براي بازه زماني سال ۱۳۹۹ انجام شده است. يافته‌ها: كيفيت هواي محدوده مطالعه وابستگي شديدي به توسعه پشته ژئوپتانسيل در تروپوسفرمياني،  فقدان وزش باد با سرعت قابل توجه در سطح زمين، پايداري شديد هوا و ايجاد لايه وارونگي از نوع ديناميك يا فرونشيني با ارتفاع زياد دارد. به عبارت ديگر دوره‌هاي شدت آلودگي هوا با گراديان فشار ضعيف، باد آرام، فرونشيني هوا و وارونگي دما در رابطه است. نتيجه‌گيري: نتايج اين تحقيق نشان مي دهد كه  در زمان آلودگي شديد و بحراني هوا پرفشار بر سطح شهر حاكم است و هوا پايدار است و باد يا وجود ندارد و يا كمتر از ۳ متر بر ثانيه است كه قدرت پالايندگي هوا ندارد. در سنازيوهاي تعريف شده وجود باد پرقدرت ( بالاي ۶ متر بر ثانيه) بهترين راه حل براي داشتن هواي پاك است و بارندگي تنها زماني كه با شدت و مدت طولاني ندام داشته باشد در زدودن آلودگي مؤثر است.