جايگاه شاخص‌هاي رشد هوشمند در توسعه بافت‌هاي شهري (مطالعه موردي: شهر مراغه)

مقدمه:  در پي تحولات بعد از انقلاب صنعتي، رشد جمعيتي و به تبع آن توسعه بافت هاي شهري بسيار سريع و شتابزده عمل كرده است. به طوري كه در دهه هاي اخير رشد و گسترش بي رويه شهرها به صورت نوعي معضل يا مسئله درآمده و لزوم بازنگري در ديدگاهها و سياستهاي توسعه هاي شهري در قالب چارچوبي علمي، بيش از پيش ضرورت يافته است.هدف:  هدف از انجام تحقيق حاضر، شناسايي جايگاه شاخص هاي رشد هوشمند شهري در تحولات كالبدي نواحي شهر مراغه است.روش شناسي:  پژوهش حاضر به لحاظ هدف كاربردي و به لحاظ روش، به روش توصيفي- تحليلي انجام گرفته است. شاخص هاي رشد هوشمند شهري در نواحي شهر مراغه بر اساس سه شاخص فشردگي، زيست محيطي و دسترسي با استفاده از مدل هاي هلدرن، ضريب جيني، تحليل شبكه اي در نرم افزار Arc map  مورد ارزيابي قرار گرفته اند.قلمرو جغرافيايي پژوهش:  محدوده مورد اين تحقيق، شهر مراغه است. اين شهر به هفت ناحيه شهرداري تقسيم شده است. تحولات كالبدي نواحي هفت گانه شهر مراغه بر اساس شاخص هاي رشد هوشمند مورد ارزيابي قرار گرفته اند.يافته ها و بحث:  يافته هاي تحقيق نشان از رشد پراكنده و بي قواره شهر مراغه دارد. به لحاظ زيست محيطي در زير شاخص فضاي سبز، نواحي1 و 7  بيشترين دسترسي و توزيع فضاهاي سبز را دارند. در زير شاخص شبكه فاضلاب، نواحي 5 و6 كمترين پوشش شبكه را دارند و در شاخص بافت فرسوده، ناحيه هاي  1، 2 و3  بيشترين مساحت از بافت فرسوده را دارند. در شاخص دسترسي به ايستگاه هاي اتوبوس، ناحيه 4 و7 كمترين توزيع و ناحيه 6 و1 بيشترين توزيع و دسترسي را دارند، و همچنين در شاخص دسترسي به ايستگاه هاي تاكسي، ناحيه 5 فاقد ايستگاه تاكسي و ناحيه 1 و 2 بيشترين توزيع ايستگاه تاكسي را دارند.نتيجه گيري: نتايج حاصل از تحليل ها نشان مي دهد كه، نواحي شرقي مراغه كه شامل نواحي پنج و شش است در سطوح پايين برخورداري از شاخص هاي رشد هوشمند شهري (مخصوصاً در شاخص زيست‌محيطي و دسترسي) هستند. نواحي مركزي شهر كه شامل نواحي يك، دو و سه مي باشد، اين نواحي چون در دوره هاي اول گسترش شهر شكل‌گرفته‌اند از شاخص فشردگي مطلوبي نسبت به ديگر نواحي برخوردار هستند، ولي به لحاظ زير شاخص زيست‌محيطي، بافت فرسوده كه 98.69 هكتار از مساحت اين نواحي را شامل مي شود، بايد تحت بازآفريني قرار بگيرند، تا به اهداف ارتقاء كيفيت زندگي شهروندان هماهنگ با حفظ منابع ارزشمند زيست محيطي دست يافت.