تحليل نشانه‌شناسي قصيده «انشوده المطر» بدرشاكر السياب بر مبناي نظريه ريفاتر

نظريه نشانه‌شناسي مايكل ريفاتر با بررسي تمام جوانب ساختاري شعر به تحليل متن مي‌پردازد. اين نظريه مبتني برساختار شعر، ارتباط دال‌ها با يكديگر و رسيدن به دلالت نهايي شعر است. قصيده «انشوده المطر» روح رنج‌كشيده شاعر در غربت و تبعيدگاه و وضعيت جامعه عراق را به تصوير كشيده است و خواننده با هر بار خوانش اين قصيده مي‌تواند معاني جديدي را كشف نمايد، هم‌چنين اين قصيده، مملو از دلالت‌هاي ضمني، رمز و نشانه است، بر اين اساس، قصيده مذكور، اثر مناسبي براي تحليل نشانه‌شناختي است. اين پژوهش با بهره‌گيري از نظريه نشانه‌شناختي ريفاتر، قصيده «انشوده المطر» را به شيوه توصيفي تحليلي به بحث گذارده است. به ديگر سخن اين پژوهش با استخراج دقيق معنابن‌ها، انباشت‌ها، منظومه‌هاي توصيفي، هيپوگرام‌ها و شبكه ساختاري به تحليل دلالت‌هاي شعري قصيده انشوده المطر پرداخته است. يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه بر مبناي رويكرد ريفاتر مي‌توان دلالت‌هاي عميق‌تري از جمله عشق به وطن، مبارزه، اميد به تغيير و پيشرفت را از قصيده «أنشوده المطر» برداشت كرد. خوانش اكتشافي اين قصيده بيانگر آن است كه شاعر با توصيف چشمان معشوق سعي دارد با كلامي عاشقانه به ابراز دلتنگي خود بپردازد، اما خوانش پس‌كنشانه نشان مي‌دهد معشوق شاعر، همان وطن است كه شاعر در غربت و تبعيدگاه، از عشقش به وطن مي‌گويد و هم وطنان خود را به مبارزه و ايستادگي در برابر استبداد دعوت مي‌كند. در اين قصيده، چهار انباشت با چهار معنابن معشوق، طبيعت، باران و دريا و سه منظومه توصيفي با هسته‌هاي وطن، ظلم و ستم و اميد به تغيير و تحول وجود دارد.