وزلي سمن و نظريه علي- مكانيكي تبيين علمي

نظريه علّي مكانيكي تبيين علمي كه توسط وزلي سمن، از فلاسفه علم بسيار مشهور، در سال 1984 مطرح شد، يكي از مدل هايي است كه به عنوان جانشين براي مدلِ ديدگاه رايج تبيين علمي (يعني تبيين قياسي قانوني كارل همپل كه به دليل حذف عليت بسيار مورد توجه تجربه گرايان بود) ارائه شده است. سمن كه در ابتدا نظريه آماري تبيين را مطرح كرده بود، براي پاسخگويي به تعدادي از مثال هاي نقض، همانند مثال نقض مشهور باران و فشارسنج، ديدگاه جديدي را مطرح ميكند كه برخلاف ديدگاه كارل همپل، و هم راستا با سنت ارسطويي، مبتني بر علّيت و آشكار كردن ساختار علّي (نه رويدادها بلكه) فراگردها است. او براي شرح رويكرد خاصش به تبيين علمي، نياز به معياري دارد تا بوسيله آن فراگردهاي علّي را از غيرعلّي تشخيص دهد. اولين معياري كه سمن معرفي ميكند مبتني بر اين واقعيت است كه فراگردهاي علّي قادر به انتقال علامتي هستند كه بر بخشي از ساختار آن فراگرد نقش ميبندد. امّا اين معيار هميشه قادر به تشخيص درست فراگردهاي علّي از غير علّي نيست. در اين مقاله ابتدا نظريه‌ي سمن را توضيح داده و سپس با تمركز بر معيار خاص او براي تشخيص فراگردهاي علّي، معايب و مزاياي نظريه او را مورد بررسي قرار مي دهيم