تربيت اسلامي؛ فرايند پژوهش و پيش فرض هاي آن

دغدغه‎ي ديني‎سازي علوم انساني، ايجاب مي‎كند در هر يك از آن‎ها شاخصه‎هايي عيني، براي اسلامي‎سازي ارائه شود. علم تربيت نيز از اين قاعده مستثني نيست. در اين ميان توجه به فرايند كلان پژوهش، مهمترين عامل در اسلامي‎سازي اين علم به نظر رسيد چرا كه به وسيله‎ي آن نه تنها تبيين نسبتِ علمي‎بودن و ديني‎بودن تربيت اسلامي ممكن مي‎شد بلكه پاسخگويي به مسائلي، همچون رابطه‎ي وحي، عقل و تجربه، جايگاه كارآمدي و رابطه‎ي عناصر تربيتي با يكديگر نيز، ممكن مي‎شد. در مقاله‎ي پيش‎رو فرايند پژوهش در تربيت اسلامي و پيشفرض‎هاي آن بر اساس ملاك‎هاي فلسفي و وحيانيِ علم به روش تركيب نظريات مورد واكاوي قرار گرفت و روشن شد كه فرايند آن متشكل از دو مرحله‎ي نظريه‎پردازي و ارزيابي نظريه‎ است. نظريه‎پردازي، در گام اول ناظر به اهداف تربيتي بوده و پس از بررسي مباني، اصول و ساير عناصر تربيتي به نظريه‎پردازي در رابطه با مسايل تربيتي ختم مي‎شود. علمي بودن اين نظريات در گرو واقع‎نمايي، تفاهم‎پذيري، تعميم‎پذيري و انسجام است و ديني بودن آن‎ها در گرو احراز استناد آن‎ها به وحي. از همين رو تكيه به وحي به عنوان تنها منبع دست‎يابي به اهداف تربيتي در اولين گام پژوهش، به عنوان اصلي‎ترين عامل ديني‎سازي اين علم به‎شمار رفته و تكيه بر اهداف تربيتي وحياني در بررسي مباني و ساير عناصر تربيتي با كمك عقل و تجربه تضمين كننده‎ي اين امر نسبت به ساير اجزاي تربيت اسلامي به‎شمار مي‎رود. با توجه به اين نكات معيار‎هاي استناد، كارآمدي و انسجام دروني و بيروني را به عنوان معيار‎هاي ارزيابي نظريات در تربيت اسلامي معرفي كرديم.