معماري و نظام استقراري سكونت‌گاه‌هاي فصليِ جوامع دام‌پرور/ كشاورز دوره باستانِ متاخر در جنوب فارس

پژوهش حاضر به بررسي طيف گسترده‌اي از مولفه‌هايِ مادي جوامع دام‌پرور/كشاورز دوره باستانِ متاخر مي‌پردازد كه در يك محدوده‌ 250 هزار هكتاري در جنوب غرب استان فارس واقع شده‌‌اند. مولفه‌هايِ نام برده متشكل از معماري‌هايِ مسكوني، ديوارها، تراس‌بندي‌ ها قنات‌ها و سازه‌هايي با كاربرد نامشخص و البته سفال‌هايِ گونه‌نمايِ دوره باستانِ متاخر است. ساختار اين مولفه‌هايِ مادي در كنار تطبيق متغيرهايِ اقليمي در دوره باستانِ متاخر و زمان حال، به ما اين اطمينان را مي‌بخشد كه مولفه‌هايِ نام‌برده متعلق به جوامع متحركي از دوره باستانِ متاخر هستند كه بخشي از سال را در اين حوزه سكونت ‌داشته‌اند. افزون‌ بر اين، ساختار معماري و نظام استقراري منزل‌گاه‌هاي فصلي و رابطه مستقيم آن‌ها با مراتع و همچنين سيستم كنترل آب جهت كشتِ ديم در دامنه‌هاي شيب‌دار، نشان دهنده ساختار اجتماعي و راهبرد اقتصادي (دام‌پرور/كشاورز) جامعه مورد مطالعه در پژوهش حاضر است. مشخصه‌هاي منزل‌گاهي و سكونت‌گاهي و چگونگي مختصات اقتصادي و اجتماعي جوامع دام‌پرور/كشاورز دوره باستانِ متاخر پرسش بنيادين و همچنين ارزيابيِ تواناييِ بالقوه اين جامعه در پيكربندي نهادهايِ اقتصادي، اجتماعي و سياسي عصر باستانِ متاخر از مهم‌ترين اهداف و اين مقاله به شمار مي‌آيد. ضرورت اين پژوهش نيز از آنجاست كه باستان‌شناسي دوره باستانِ متاخر، در بيشتر موارد معطوف به بررسيِ شواهد به دست آمده از سكونت‌گاه‌هايِ شهري و روستايي بوده است، مطالعه يافته‌هاي به دست آمده از بررسي‌هاي ميداني صورت پذيرفته در اين پژوهش مي‌تواند درك عميق‌تري از ساختار اقتصادي-اجتماعي دوره باستانِ متاخر براي پژوهشگران اين حوزه مطالعاتي ايجاد نمايد. بنابر اين، از مطالعه نظام استقراري، ظرفيت‌هاي‌ ساختاريِ منزل‌گاه‌ها و ديگر مولفه‌هايِ مادي موجود مي‌توان اين‌گونه استنباط به عمل آورد كه جوامع‌ دام‌پرور/كشاورز باستانِ متاخر به درجاتي از پيچيدگي‌هايِ اقتصادي و اجتماعي دست يافته و در يك نظام اقتصادي-اجتماعي بزرگتر نقشي كليدي را ايفا مي‌نموده‌اند.