بررسي ارتباط سازمان فضايي و شيوۀ زندگي در خانه‌هاي حياط ‌دار دهۀ پنجاه تا نود شهر ايلام

در حوزۀ محيط و رفتار،سازمان‌دهي فضايي خانه و شيوۀ ‌زندگي همواره در يك ارتباط دوسويه بايكديگر بوده‌اند. تغييرات سازمان‌دهي فضايي خانه‌ به‌شكلي كاملاً ملموس بر شيوۀ زندگي ساكنانش تأثيرگذار بوده است. شيوۀ زندگي در هر خانه در ارتباط مستقيم با فرهنگ، فعاليت‌هاي روزمره و قوانين اهالي خانه است كه تغييرات آن‌ها قابل مشاهده و كاوش مي‌باشد. با بررسي شيوۀ زندگي نيز مي‌توان به فهم و خوانشي درست از علل شكل‌گيري فضاهاي داخلي خانه‌ها و درنتيجه تغييرات سازمان‌دهي آن‌ها رسيد. در راستاي رسيدن به اين هدف، نمونه‌هايي از خانه‌هاي معاصر حياط‌دار شهر ايلام از دهۀ پنجاه تا نود به‌طور جداگانه در هر دهه انتخاب شده است كه همگي آن‌ها دو ويژگي مهم دارند: يكي اينكه در شهر شاخص نيستند و عموميت بيشتري دارند؛ديگر اينكه براي مطالعۀ رفتاري داخل خانه‌ها قابل دسترس‌اند. نمونه‌ها به‌ترتيب براساس دهه و محل قرار‌گيري حياط نسبت به ساختمان ازA1 تا اE4 كدگذاري شده‌اند. روش تحقيق در اين پژوهش موردي، تركيبي است شامل روش‌هاي تفسيري و تطبيقي با استفاده ازمطالعات كتابخانه‌اي، مشاهده و دسته‌بندي داده‌هاي رفتار و شيوۀ زندگي، به‌دست‌آمده از مصاحبه با ساكنان توسط نرم‌افزار مكس‌كيودا. نتايج نشان از تغييرات در سازمان‌دهي فضايي خانه‌هاي حياط‌دار شهر ايلام دارد. اين تغييرات فقط مرتبط به محل قرار‌گيري حياط نسبت به ساختمان نيست، بلكه مربوط به دهۀ ساخت خانه نيز هست و با توجه به تغييرات در فرهنگ و شيوۀ زندگي اهالي شهر قابل پيگيري است. با توجه به اين پژوهش، اين تغييرات مربوط به تعداد فضاها، نام آن‌ها، محل قرار‌گيري در پلان، همچنين نوع و تعداد فعاليت‌هاي هركدام در دهه‌هاي مختلف از پنجاه تا نود است؛ امابا توجه به فرهنگ غني مردم كرد بومي، همچنان در شيوۀ زندگي ساكنان اهميت به مهمان و جانمايي بهترين قسمت خانه به فضاي پذيرايي مشاهده مي‌شود. حياط نيز ازجمله فضاهايي است كه تقليل كاربري و تغيير مبلمان داشته كه در بحث‌ها بيان شده است.