پژوهشي در شمايل‌نگاريِ گزيده‌اي از مُهرهاي استوانه‌اي شوش

از زمان ساخت مهر در گذشته تا به امروز تصاوير حكاكي شده بر روي آن‌ها سبك‌هاي گوناگوني را در جوامع مختلف پشت‌سر گذاشته‌اند؛ اين تصاوير از يك‌سو مي‌تواند در زمينه‌هاي مختلف، ازجمله مسائل اقتصادي، اداري و فرهنگي موردمطالعه و بررسي قرار گيرند و ازسوي ديگر تحولات و پيشرفت فنيِ هنر حكاكي و تراش مهر را در جوامع در طول دوره‌هاي استفادۀ آن‌ها، به پژوهشگران بشناسانند. از آنجايي‌كه بستر ورود به تمدن تقريباً هم‌زمان با ميان‌رودان در ايران نيز فراهم آمد، سبك‌هاي شمايل‌شناسي، تصويرپردازي و حكاكيِ مهرهاي اين برهۀ زماني بسيار موردتوجه بوده است؛ ازجمله مراكزي كه داده‌هاي باستان‎‌شناسي و فرهنگي بسياري را در اختيار پژوهشگران قرار داده، شهر باستاني شوش است. مهرها و اثرمهرهاي به‌دست آمده از كاوش‌هاي باستان‎‌شناسي شوش گوياي وجود سبك‌هاي مختلف در تصويرپردازيِ مهرهاي اين بخش از تاريخ فرهنگي ايران است. در اين پژوهش تعدادي از مهرهاي موجود در مخزن موزۀ ملي ايران كه از فصول مختلف كاوش‌هاي شوش مربوط به بازۀ زماني هزارۀ سوم پيش‌ازميلاد به‌دست آمده، مورد بازنگري قرار گرفته‌اند تا با مطالعۀ تطبيقي پاسخي به پرسش‌هايي در ارتباط با شمايل‌شناسي مهرها براي تعيين كاركرد احتمالي آن‌ها در اين برهۀ زماني داده باشد. پژوهش پيشِ‌رو با هدف مطالعه و بررسي گزيده‌اي از مهرهاي نيمۀ نخست هزارۀ سوم پيش‌ازميلاد شوش و مقايسۀ آن‌ها در جهت تعيين موضوع كاركردشان با توجه به مفاهيم نقوش، تلاش دارد به اين پرسش‌ها كه، با شمايل‌شناسي مهرهاي گزينش شده مي‌توان كاركرد خاصي در زمينه‌اي خاص (اقتصادي-اجتماعي-فرهنگي) را نشان‌داد؟ و در مطالعه و مقايسۀ نقوش مهرها، افراد يا سطح اجتماعي خاصي از جامعه را در راستاي استفاده از اين مهرها مي‌توان مورد پي‌جويي قرار داد؟ پاسخ دهد. اين پژوهش با رويكردي توصيفي-تحليلي و با روش مطالعۀ تطبيقيِ منابع كتابخانه‌اي انجام گرفته؛ و تاحدودي پاسخي مثبت به پرسش‌هاي مربوطه را نتيجه داده است.