تبيين حضور بن‌مايه‌هاي هويتي تشيع در تصوير‌سازي نگارۀ كشتي شيعه از شاهنامه طهماسبي

از اتفاقاتي كه همزمان با تشكيل حكومت صفوي در جامعه ايران رخ داد، پيدايش مفهوم حاكميت شيعي بود. در اين دوران، مذهب تشيع مهمترين بن مايه در شكل‌دهي به هويت ايراني قلمداد شد؛ كه نمود تصويري آن را در هنر و تصويرسازي نگارهاي آن زمان مي توان مشاهده كرد. هدف اين پژوهش، تحليل چگونگي تطور بن مايه هاي هويتي و تبديل برخي از آنها به نماد و نقش مايه در روايت تصويري كشتي نجات اثر ميرزاعلي است. روش تحقيق بر مبناي ماهيت، توصيفي– تحليلي است و شيوۀ گرد‌آوري اطلاعات، كتابخانه اي است. اين پژوهش به دنبال يافتن پاسخ اين پرسش است كه: سير تطور بن مايه‌ها و تبديل آنها به نماد و نقش مايه در نگارۀ كشتي شيعه چگونه است؟ و در ادامه، پيوند آن با عناصر حماسي متن ادبي شاهنامه چيست؟ نتايج حاصل از پژوهش گوياي آن است كه: در دورۀ مذكور مذهب تشيع، مهم‌ترين بنمايۀ شكل دهنده و انسجام‌بخش هويتِ جمعي ايرانيان قلمداد مي شود و اين عامل در ادبيات و هنر و بالاخص در تصويرسازي و كتاب آرايي نسخ مصور آن زمان در قالب نقش مايه ها و نمادها، ظهور و بروز كرده و منجر به مشروعيت بخشي به حكومت صفوي شده است. اين مشروعيت از طريق ارجاع كهن الگويي و برقراري پيوند ميان عناصر متن حماسي و ديني به شكل پيدا و پنهان هنري سبب اثبات و تحكيم آموزه ها و پيام متن نگاره و مقاصد خاص اجتماعي و گفتمان مذهبي آن گرديد.