نظريه جنسيت علامه طباطبايي، يك مواجهه انتقادي

مسئله زنان از مناقشه برانگيز‌ترين مسائل اعتقادي در ايران از زمان مشروطه به اين طرف بوده است. علامه طباطبائي از نخستين افرادي است كه با هدف دفاع از آموزه‌هاي ديني به نظريه پردازي درباره جنست، زنان و خانواده پرداخته است. اين مقاله رويكرد علامه طباطبائي در توضيح تفاوت‌هاي حقوقي به مثابه يك رويكرد طبيعت‌گرايانه را نقد و ارزيابي كرده است. ابتكار ايشان در استفاده از رويكرد طبيعت‌گرايانه در دفاع از آموزهاي اسلامي و از جمله تفاوت‌هاي حقوقي ميان زن و مرد، مد نظر شاگردان و شارحان ديدگاه‌هاي ايشان قرار گرفته است. توجه به دو ويژگي «غلبه حيات احساسي» و «نقش بارداري» در زنان در كنار غلبه نوعي حيات تعقلي در مردان، موجب گرديده است تا شارع مقدس نوعي از نظام حقوقي متفاوت ميان زن و مرد اعتبار كند كه اين اعتبار ريشه در طبيعت متفاوت زن و مرد دارد. اين نوشتار توضيح داده است كه اين ديدگاه فاقد انسجام دروني است و با ساير ديدگاهاي علامه طباطبائي نيز سازگاري ندارد و از همه مهم‌تر اينكه با وجود تببين‌هاي الاهياتي به تبيين‌هاي طبيعت‌گرايانه نيازي نيست. اشكال به ذات‌گرايانه بودن تبيين‌هاي طبيعت‌گرايانه نيز به قوت خود باقي است.