تحليل نابرابري هاي فضايي بر پايه شاخص هاي اجتماعي، اقتصادي، كالبدي (نمونه موردي كلان شهر اروميه)

مقدمه: توجه به جنبه هاي ساختار فضايي شهر از حيث برخورداري از شاخص هاي مختلف بسيار ضروري است زيرا ساختار فضايي شهر داراي سيستمي منسجمي است كه از اجزا و عناصر گوناگون تشكيل شده است كه ناپايداري هر كدام از اين عناصر، بر كل مجموعه و ساختار شهري تأثيرگذار است. بررسي نابرابري و وجوه آن در محدوده هاي جغرافيايي مختلف در سال هاي اخير مورد توجه برنامه ريزان و سياست مداران قرار گرفته است. وجود نابرابري و ابعاد مختلف آن، از نشانه هاي مهم توسعه نيافتگي است. هدف از اين پژوهش بررسي نابرابري فضايي يا به تعبير ديگر چگونگي توزيع فضايي در اروميه و رابطه آن با شاخص هاي اقتصادي و اجتماعي و كالبدي است.داده و روش: روش تحقيق از نوع توصيفي- تحليلي و از لحاظ هدف كاربردي است پس از بررسي هاي نظري داده هاي سرشماري نفوس و مسكن  براي سه دوره متوالي (1385،1390،1395) و تبديل آن ها به سرانه سازي و نسبت هاي مختلف به شاخص، براي بررسي وضعيت نابرابري، همچنين شناخت الگوي فضايي گسترش نابرابري براي سه دوره استخراج شده فرآيند اجراي تحقيق مبتني بر اين شاخص ها و از مدل هاي آمار فضايي,Spatial Statistics tools تحليل لكه هاي داغ Hot Spot Analysis  و خودهمبستگي فضايي Autocorrelation Moran’s I در نرم افزار ArcGIS استفاده شده است.يافته‌ها: با توجه به خروجي عددي، شاخص موران به ترتيب براي سال هاي 1385،1390،1395مساوي است با 0/071892،  0/144981،   0/633505 است و از آنجا كه مقدارآن مثبت و به طرف يك ميل مي كند و با توجه به اينكه مقدار p-value صفر و مقدار Z محاسبه شده (قدر مطلق آن)  بزرگ است، پس در محدودۀ اطمينان قرار مي گيرد و در نتيجه، داده ها خودهمبستگي فضايي دارند. بنابراين الگوي پخش نابرابري، خوشه اي است.نتيجه‌گيري: به طور كلي نتايج نشان مي دهد كه وضعيت حاكي از وجود فاصله ي طبقاتي و دوگانگي در فضاي شهري و تفاوت در برخورداري از شاخص ها در طي دوره هاي مورد بررسي مي باشد و عدم توجه به مناطق حاشيه اي و محروم است و در اين زمينه لازم است مديريت شهري تمهيدات لازم را براي به حداقل رساندن نابرابري ها بيانديشد و در دستور كارخود قرار دهد.