برهمكنش تنظيم‌كننده‌هاي رشد و قارچ ريشه - آربسكولار بر ريزپيوندي برون شيشه‌اي پسته

ريزپيوندي روش مهمي از ريزافزايي مي‌باشد كه طيف وسيعي از گونه‌هاي گياهي به‌ويژه گياهان چوبي را شامل مي‌شود. در دهه گذشته، ريزپيوندي تبديل به يك راهكار ارزشمند براي تسهيل در بازيابي شاخه و سازگاري گونه‌هاي باغباني در شرايط آزمايشگاهي (In vitro) و آزاد (In vivo) شده است. اين آزمايش به‌منظور مطالعه ريزپيوندي پسته (Pistacia vera L.) در شرايط برون‌‌ شيشه‌‌اي و برهمكنش تنظيم‌كننده رشد و همزيستي قارچ ريشه بر گيرايي و استقرار دانهال‌‌هاي ريزپيوندي صورت گرفت. پيوندك‌ها از سرشاخه‌هاي سال جاري درختان بالغ 7-6 ساله رقم احمد آقايي تهيه و روي پايه‌هاي 14 روزه‌‌ بذري رقم قزويني در شرايط كنترل شده ريزپيوندي شدند. مايه‌كوبي گياهان با قارچ Funneliformis mosseae براي بررسي اثر همزيستي قارچ ريشه بر گيرايي و استقرار دانهال‌‌هاي پيوندي همزمان ‌‌با كشت بذر انجام شد. پيوندك‌‌ها پس از غوطه‎وري در محلول اسيد آسكوربيك (صفر و 400 ميلي‌‌گرم بر ليتر) به‌‌مدت 60 دقيقه، توسط اسيد ايندول بوتريك (صفر، 50 و 100 ميلي‌‌گرم بر ليتر) و بنزيل‌ آدنين (صفر، 40 و 80 ميلي‌‌گرم بر ليتر) تيمار شدند. نتايج نشان داد كه مايه‌كوبي قارچ ريشه بر مولفه‌هايي مانند درصد گيرايي پيوند، درصد زنده‌ماني، رشد پيوندك، وزن خشك پيوندك و تعداد برگ تأثير مثبت داشت. با كاربرد تنظيم كننده رشد، ميزان موفقيت ريزپيوندي افزايش يافت به‌طوري كه سطح 100 ميلي‌‌گرم بر ليتر اسيد ايندول بوتريك و 40 ميلي‌‌گرم بر ليتر بنزيل ‌آدنين موثرتر مشاهده شد. در اين پژوهش، تيمار اسيد آسكوربيك اثرات متفاوتي داشت اما در بيشتر موارد اثر معني‌داري بر ريزپيوندي نداشت حتي در تركيب با تنظيم كننده رشد اثر منفي داشت. با توجه به نتايج به‌دست آمده از اين پژوهش به‎نظر مي‌رسد كه استفاده از تنظيم كننده رشد و قارچ ريشه‎ها بر درصد زنده‌ماني گياهان ريزپيوند شده اثر مثبت داشته و اين گياهان بقاء بيشتري داشتند.