بررسي ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي خاك رويشگاه‌هاي طبيعي گونه دارويي و مرتعي مريم‌گلي لوله‌اي (Salvia macrosiphon)

يكي از عوامل تهديد كننده منابع آب و خاك كشور، فرسايش خاك است. حفظ و توسعه پوشش گياهي موجود در مراتع مانند انواع گياهان دارويي، در جلوگيري از فرسايش خاك نقش به سزايي دارد. مريم گلي لوله اي (Salvia macrosiphon Boiss)، گياهي چندساله و اسانس دار از خانواده نعناع است كه به صورت سنتي در درمان بيماري هاي تنفسي و مجاري ادراري استفاده مي شود. با توجه به تغييرات اقليمي و خشكسالي هاي گسترده چند سال گذشته و برداشت بي رويه اين گونه، روند فرسايش خاك در رويشگاه هاي طبيعي آن سرعت گرفته است. بنابراين، پژوهش حاضر با هدف بررسي نوزده ويژگي زيست محيطي رويشگاه هاي اصلي ـ هشت رويشگاه ـ مريم گلي لوله اي در استان هاي فارس و هرمزگان انجام شد. ويژگي هاي اقليمي مربوط به هر رويشگاه به همراه ارتفاع از سطح دريا ثبت شد. از هر رويشگاه، سه نمونه خاك از عمق 30-0 سانتي متري برداشت شد. درصد رس، سيلت، شن، اسيديته، قابليت هدايت الكتريكي، كربن آلي، فسفر قابل جذب، پتاسيم قابل جذب، نيتروژن كل، كربنات كلسيم معادل، آهن قابل جذب، روي قابل جذب، منگنز قابل جذب و مس قابل جذب اندازه گيري شد. براي تجزيه و تحليل عوامل محيطي مورد مطالعه و پارامترهاي اندازه گيري شده خاك، از روش آناليز چند متغيره شامل همبستگي ساده صفات، تجزيه به مؤلفه هاي اصلي و تجزيه كلاستر به وسيله نرم افزار SPSS استفاده شد. نتايج نشان داد كه اين گونه، از ارتفاع 400 تا 1550 متر از سطح دريا پراكنش داشته است كه با افزايش ارتفاع، تراكم بوته در واحد سطح نيز افزايش مي يابد. بررسي خاك هاي مناطق مختلف نيز نشان داد كه S. macrosiphon در خاك هايي با بافت متوسط تا سبك كه متمايل به قليايي ضعيف تا متوسط (اسيديته 7.7 تا 8.4) بود و با برخورداري از توانايي تحمل شوري تا 6.87 (dS.m-1)، رويش داشتند. خاك هاي محل رويش اين گياه، از نظر ميزان پتاسيم (46 تا 302 ppm) با كمبود مواجه بود. با استفاده از تجزيه كلاستر، رويشگاه ها به چهار خوشه تقسيم شد كه رويشگاه هاي با ويژگي هاي مشترك در يك گروه قرار گرفت.