بررسي آزمايشگاهي تأثير برخي اصلاح‌كننده‌هاي آلي به‌عنوان يك استراتژي براي اصلاح يك خاك‌ شور و سديمي

با وجود كمبود زمين‌هاي مناسب كشاورزي و سطح بالاي زمين‌هاي شور و سديمي در كشور، اصلاح اين خاك‌ها از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. كاهش ظرفيت نگهداري آب و مواد مغذي، خاك‌دانه‌سازي ضعيف، كاهش سرعت نفوذ آب در خاك، كاهش فعاليت ميكروبي، كاهش حاصلخيزي خاك و در نتيجه كاهش عملكرد محصول از جمله مشكلات رايج خاك‌هاي شور و سديمي محسوب مي‌شوند. لذا اين پژوهش با هدف بررسي اثر برخي اصلاح‌كننده‌هاي آلي )كاه و كلش گندم، ضايعات نخل خرما، ورمي‌كمپوست، كوكوپيت، بيوچار كاه گندم و بيوچار نخل خرما هر كدام در دو سطح 5 و 10 درصد وزني) بر ويژگي‌هاي شيميايي، بيولوژيكي و فيزيكي يك خاك شور و سديمي، به‎صورت گلداني در قالب طرح كاملاً تصادفي با 13 تيمار و سه تكرار در شرايط گلخانه‌اي در دانشگاه جيرفت اجرا شد. نمونه‎برداري از عمق 30-0 سانتي‌متري از خاك ايستگاه تحقيقاتي شهيد بهشتي دانشگاه جيرفت انجام شد و بعد از تركيب سطوح اصلاح‌كننده‌ها با خاك به مدت سه ماه در محيط گلخانه تحت انكوباسيون قرار گرفتند. نتايج حاصل از تجزيه واريانس نشان داد همه اصلاح‌كننده‌هاي آلي سبب تغييرات معني‌دار در ويژگي‌هاي شيميايي، فيزيكي و بيولوژيكي خاك شدند. نتايج مقايسه ميانگين ويژگي‎هاي خاك نشان داد كه افزودن اصلاح‌كننده‌هاي آلي به خاك، تأثير كاهشي معني‌داري بر مقدار pH و نسبت جذب سديم (SAR)، درصد پراكنش رس و جرم مخصوص ظاهري خاك و تأثير افزايشي معني‌داري بر مقدار هدايت الكتريكي خاك، تنفس ميكروبي و فعاليت آنزيم فسفاتاز قليايي در اكثر اصلاح‌كننده‌هاي آلي نسبت به تيمار شاهد داشت. با در نظر داشتن برآيند تأثير اصلاح‌كننده‌هاي آلي بر ويژگي‌هاي فيزيكي، شميايي و زيستي استفاده از كوكوپيت 10 درصد در مقايسه با ساير تيمارها سبب اصلاح بهتر شرايط خاك مورد آزمايش شد و به عنوان اصلاح‌كننده منتخب براي مطالعات بيشتر و يا حتي به عنوان اصلاح‌كننده تجاري در اصلاح خاك‌هاي مشابه پيشنهاد مي‌شود. با اين حال، مطالعات اوليه براي استفاده در موارد خاص لازم مي‌باشد. همچنين ضايعات آلي مي‌تواند با تامين مواد آلي در خاك‌هايي كه از لحاظ كربن آلي فقير مي‌باشند و با تأثير مثبت بر مقدار كلسيم و منيزيم، مي‌تواند راهكاري مناسب در بهبود كيفيت خاك از لحاظ مواد آلي و كاهش اثرات مخرب شور و سديمي بودن خاك باشد.