بررسي تاثير فارو بر ميزان حمل رسوب، فرسايش وگرانولومتري رسوبات‌بادي (مطالعه موردي : شهرستان نيمروز استان سيستان و بلوچستان)

تداوم خشكسالي و تسريع روند بيابانزايي باعث تشديد وقوع طوفان‌هاي گرد و خاك و حركت ماسه‌هاي روان در منطقه سيستان شده است كه ضمن ايجاد بحران‌هاي زيست محيطي، خسارات زيادي را نيز به تأسيسات و زير ساخت‌هاي شهري و روستايي در اين منطقه بهمراه داشته است. هدف از اجراي  پژوهش حاضر بررسي تاثير فارو بر افزايش زبري خاك به منظور كنترل ماسه‌هاي روان و كاهش بار رسوبي آن در كانون‌هاي فرسايشي منطقه كاروانسراي شهرستان نيمروز است. تيمارهاي اين پژوهش متشكل از نوع زبري (فارو و شاهد)، فاصله (1، 16، 31، 46، 61 و 76 متر)، و زمان (فروردين، ارديبهشت، خرداد، تير، مرداد، شهريور، مهر) است كه به صورت فاكتوريل در بلوك تصادفي و در 3 تكرار اجرا شد. با نصب تله رسوبگير و پيكه چوبي، ميزان رسوب حمل شده در تيمار و عمق فرسايش در بازه زماني مورد مطالعه اندازه‌گيري شد. همچنين با نمونه برداري از تله‌هاي رسوبگير پارامترهاي آماري ميانگين ترسيمي (Mz)، جورشدگي انحراف معيار جامع (σI)، كج شدگي ترسيمي (SKI) و كشيدگي (KU) براي هريك از تيمارها با استفاده از نرم افزار GRADISTAT آناليز  شد. يافته‌ها نشان داد كه تفاوت معني‌داري در ميزان رسوب به دام افتاده در تله‌هاي رسوبگير در تيمارهاي آزمايشي وجود دارد (05/0P ). بطوريكه با احداث فارو و افزايش زبري سطح خاك ميزان رسوب از ۲/۴۵۴ گرم در منطقه شاهد به ۳/۶۸ گرم در محل احداث فاروها كاهش يافته است. همچنين بررسي پارامترهاي رسوب‌شناسي نيز بيانگر كاهش محسوس اندازه ذرات رسوبات‌ بادي در محل احداث فاروها (39/88  ميكرون) نسبت به منطقه شاهد (220 ميكرون) بودكه باعث تغيير بافت رسوب از كلاس شني- لومي در منطقه شاهد به كلاس لومي در محدوده اجراي فاروها شده است. بر اساس نتايج  پژوهش حاضر احداث فارو با افزايش زبري سطح خاك باعث كاهش ميزان رسوب انتقالي توسط باد مي‌شود كه بستري مناسب براي كنترل حركت ماسه‌هاي روان در كانون‌هاي فرسايشي منطقه سيستان را فراهم مي‌نمايد.