پايش تغييرات پوشش گياهي و ارتباط آن با دماي سطح زمين و كاربري اراضي در شهرستان خداآفرين و كليبر با استفاده از فناوري سنجش از دور

بررسي تغييرات تراكم پوشش‌هاي گياهي و كاربري اراضي، يكي از مهم‌ترين جنبه‌هاي مديريت منابع طبيعي و بازنگري در تغييرات محيطي است. در تحقيق حاضر با استفاده از تكنيك سنجش‌ازدور، پايش تغييرات پوشش گياهي و ارتباط آن با دماي سطح زمين و كاربري اراضي در شهرستان خداآفرين و كليبر با استفاده از فناوري سنجش‌از‌دور در طي دوره‌ ۲۲ ساله (2022-2000) مورد بررسي قرار گرفت. جهت انجام تحليل‌هاي آماري و بصري بر روي تصاوير ماهواره‌اي، از نرم‌افزارهاي Envi 5.6 و Arc GIS10.8 استفاده ‌شد. براي بررسي تغييرات مساحت و كيفيت پوشش گياهي از شاخص NDVI استفاده شد. همچنين، به‌منظور بررسي تغييرات كيفي پوشش گياهي، مقادير عددي اين شاخص به سه ‌طبقه‌ متراكم، نيمه‌متراكم، ضعيف يا فاقد پوشش گياهي طبقه‌بندي شد و تغييرات دمايي سطح زمين در دوره‌ مطالعاتي با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي لندست محاسبه شد و سپس نقشه‌هاي كاربري اراضي براساس روش طبقه‌بندي نظارت‌شده و از طريق الگوريتم حداكثر تشابه استخراج شد. براساس تجزيه‌وتحليل‌هاي صورت گرفته مشخص گرديد، در بازه‌ زماني مورد مطالعه، ۵۸۱۹۶ هكتار حدوداً 15/6 درصد تراكم پوشش گياهي انبوه و ۳۸۴۱۵ هكتار حدوداً 10/2درصد تراكم پوشش گياهي نيمه‌متراكم از بين رفته است. در حقيقت ۹۶۶۱۱ هكتار حدوداً 25/8 درصد از تراكم پوشش گياهي متراكم و نيمه‌متراكم طي 22 سال تبديل به ديگر كاربري‌هاي شده است. بررسي كاربري اراضي منطقه نشان داد كه تغييرات تراكم پوشش گياهي بيشتر مربوط به كاربري اراضي زراعي و باغي و مراتع مي‌باشد و در طول  دوره‌ مورد مطالعه بيشترين تخريب مربوط به تراكم پوشش گياهي انبوه مي‌باشد. در نهايت، بررسي ارتباط پوشش گياهي و دماي سطح زمين (LST) نشان داد شاخص پوشش گياهي (NDVI) همبستگي منفي و معكوسي با دماي سطح زمين دارد و در اكثر مناطقي كه  پوشش گياهي انبوه‌تري دارند؛ دماي كمتري را نشان مي‌دهد. نتايج تحقيق گوياي اين مطلب است كه مهم‌ترين عامل تغييرات تراكم پوشش گياهي در منطقه، فعاليت‌هاي انساني از جمله كشاورزي، ساخت و ساز و راه‌سازي، موجب تغييرات بسياري در  پوشش سطح زمين شده است، تجزيه‌وتحليل مساحت اين كاربري‌ها نشان داد كه سطح اراضي كشاورزي و مراتع افزايش چشمگيري پيداكرده كه عمدتاً اين افزايش نتيجه‌ تبديل تراكم پوشش گياهي انبوه به‌خصوص جنگل‌ها به كشاورزي مي‌باشد. نتايج پژوهش حاضر مي‌تواند مورد استفاده‌ سازمان‌هاي جهاد كشاورزي، منابع طبيعي و وزارت كشور قرار گيرد.