بررسي تاثير روش هاي مصرف مايكوريزا جيبرلين بر صفات فيزيولوژيكي، بيوشيميايي و عملكرد ماش تحت تنش خشكي

امروزه با افزايش توليد كشاورزي به جهت رفع نيازمندي‌هاي رو به رشد جمعيت در حال گسترش، نگراني در مورد آينده تأمين غذا براي مردم مطرح گرديده است. در بين عوامل بازدارنده محيطي بر رشد و عملكرد گياهان، خشكي مهم‌ترين عامل كاهش توليد بخصوص در مناطق خشك و نيمه خشك به شمار مي رود. به‌منظور ارزيابي اثر مصرف مايكوريزا و جيبرلين و تنش خشكي بر روي عملكرد كمي و كيفي ماش، آزمايشي به‌صورت اسپليت فاكتوريل در قالب طرح پايه بلوك هاي كامل تصادفي با چهار تكرار طي دو سال زراعي 97-1396 و 98-1397 در منطقه ملكشاهي از توابع استان ايلام انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل سه مقدار تنش خشكي (30، 60 و 90 ميلي‌متر تبخير از تشت تبخير) به‌عنوان فاكتور اصلي و سه سطح جيبرلين شامل (شاهد يا عدم مصرف، بذرمال، محلول پاشي) و سه سطح مايكوريزا شامل (شاهد يا عدم مصرف، بذرمال و خاك كاربرد) به‌صورت فاكتوريل بود. مقايسه ميانگين اثر سه‌گانه تنش خشكي و هورمون جيبرلين و مايكوريزا نشان داد كه در تيمار 30 ميلي‌متر تبخير آب از تشت و محلول‌پاشي جيبرلين و عدم مصرف مايكوريزا بيش‌ترين عملكرد دانه به‌ميزان 2255.4 كيلوگرم در هكتار به‌دست آمد. بيش‌ترين و كم‌ترين فعاليت پلي فنل اكسيداز در تيمارهاي بذرمال جيبرلين اسيد در واكنش به تنش 90 ميلي‌متر تبخير از تشت تبخير و عدم مصرف جيبرليك اسيد در واكنش به تنش 30 ميلي‌متر تبخير از تشت تبخير با مقادير 0.87 و 0.44 ميكرومول آب مقطر بر گرم وزن تر حاصل شد. بيش‌ترين و كم‌ترين فعاليت آسكوربات پراكسيداز در تيمارهاي بذرمال مايكوريزا در واكنش به تنش 90 ميلي‌متر تبخير از تشت تبخير و عدم مصرف مايكوريزا و جيبرلين اسيد در واكنش به تنش 30 ميلي‌متر تبخير از تشت تبخير با مقادير 4.0 و 1.81 ميكرومول آب مقطر بر گرم وزن تر حاصل شد كه اختلاف بين اين از لحاظ آماري معني‌دار بود.