حقوق در گستره ادبيات و اخلاق، با نگاهي به برخي آثار كافكا (محاكمه، روبرويِ قانون، و حكم)

اين مقاله بر محور ارتباط ادبيات و حقوق است. نگارنده با تأمل در برخي آثار فرانتس كافكا ـ «محاكمه» (و بخشي از آن رمان: در برابر قانون) و همچنين «حكم» ـ با ابتنا بر رويكرد مسئله‌محور و نيز با اشراف به آموزه‌هاي جهت‌شناسي، منطق ادبي و مسئله‌شناسي به طرح مسئله مي‌پردازد و اين پرسش‌ها را مطرح مي‌كند كه آيا كافكا در داستان‌هاي مذكور، به اخلاق عدالت كيفري و موارد نقض آن اهتمام داشته؟ درصورت مثبت بودن پاسخ، او چه مصاديقي از نقض اخلاق مذكور را در نظر داشته و راه‌حل پيشگيري از اين موارد از نظر وي چيست؟ برآيند تحقيق چنين است: به نظر مي‌رسد كافكا به ضرورت رعايت اخلاق عدالت كيفري اهتمام داشته است. همچنين او برخي مصاديق نقض اخلاق مذكور توسط قانونگذار و نيز قضات، وكلا و پليس را مدنظر داشته و تلويحاً شيوه‌هاي پيشگيري از آنها را در ذهن مخاطبان آثارش با شيوه‌هاي منحصربه‌فرد ادبي و با اشراف به مفاهيم حقوقي، از راه تخيل به تصوير كشيده، به‌صورتي‌كه مخاطب آثار وي آنچه را كه كافكا به‌صورت انتزاعي ارائه كرده، در عالم واقع با برخي رفتارها قابل تطبيق مي‌بيند و درنهايت انگاره‌اي انتقادي نسبت به برخي مفاهيم و واقعيت‌هاي حقوقي مانند نظام عدالت كيفري و كارگزاران آن و نيز نحوه قانونگذاري و رسيدگي به بزه در ذهن او ترسيم مي‌شود.