واكاوي تاريخي از جغرافياي منطقه شمال شرق ايران و رويكردهاي دولت – ملت به قرارداد آخال

دورۀ حكومت قاجارها را بايد دوران عقد قراردادها، عهدنامه ها و پيمان هاي متعدد اقتصادي ـ سياسي و نظامي دانست. توسعه طلبي هاي ارضي، تجاري و اقتصادي كه به وسيلۀ سياستمداران زيرك دولت هاي خارجي، با قدرت برتر نظامي بر ايران تحميل شدند؛ و منافع فراواني از قِبل اين معاهدات و قراردادها عايد اين كشورها به خصوص روسيه شد. به دنبال آن تحولات جغرافيايي و تاريخي درسرزمين هاي تركمن نشينِ شمال شرق ايران نيز آغاز شد. اين مقاله با هدف واكاوي جغرافياي تاريخي منطقه خراسان در شمال شرق و رويكرد دولت – ملت ايران به قرارداد آخال تهيه شده است. روش تحقيق توصيفي-تحليلي است. داده هاي تحقيق از طريق اسنادي و كتابخانه اي جمع آوري شده است. تجزيه و تحليل مقاله هم با رويكرد كيفي و مبتني بر اسناد و استدلال صورت گرفته است. نتايج تحليلي، بيانگر تغييرات ژئوپليتيكي و مرزي در حوزۀ شمالي ايران شد. به طوري كه طي معاهده آخال بخش هايي از مناطق شمال شرق ايران، ضميمۀ كشور روسيه شد؛ و جغرافياي تاريخي ايران در شمال شرق، دستخوش تغييرات سياسي – اجتماعي و واكنش قوم تركمن شد؛ در حالي كه عكس العملي در ميان دولتمردان قاجار به وجود نيامد.