واكاوي الگوهاي تراز 500 هكتوپاسكال مولد دماهاي فرين بالاي 50 درجه منطقه غرب آسيا

اين پژوهش با هدف بررسي و شناسايي روزهاي با وقوع دماي فرين بالاي 50 درجه سانتيگراد و تعيين الگوي سينوپتيكي رخداد آن‌ها در منطقه غرب آسيا انجام شد. براي انجام اين كار از داده‌هاي بازتحليل شده NOAA-CIRES-DOE 20th Century Reanalysis V3 بيشينه دماي دومتري سطح زمين طي دوره زماني 1836 تا 2020 در فصل گرم سال (ژوئن تا سپتامبر) استفاده شده و در نهايت تعداد 513 روز دماي بيشينه بالاي 50 درجه جهت تحليل سينوپتيك شناسايي گرديد. دماهاي بالاي 50 درجه در ماه‌هاي ژوئن، ژوئيه و اوت به وقوع پيوسته و تغييرات سالانه فراواني دماهاي بيشينه فرين داراي روندي صعودي بوده و همچنين بيشترين فراواني وقوع دماي فرين بالا در دهه‌هاي اخير و در سال 2015 و 2010 رخ داده است. جهت تحليل سينوپتيك تعداد 513 روز شناسايي شده، داده‌هاي واكاوي شده ارتفاع ژئوپتانسيل متر تراز 500 هكتوپاسكال براي روزهاي مذكور استخراج و خوشه‌ بندي إعمال شد. سپس روزهاي با وقوع شديدترين دما در هرخوشه به منظور تعييين الگوي سينوپتيك انتخاب شدند. با توجه به يافته‌هاي تحقيق مشخص شد كه محدوده‌ي رخداد دماي بيشينه‌ي فرين، منطقه‌ي مرزي جنوب غرب ايران و جنوب شرق عراق مي‌باشد. نتايج تحليل سينوپتيك نشان داد كه از يك سو وجود شرايط وضعيت كم‌فشار با منشأ كم‌فشارهاي حرارتي خليج فارس، شبه جزيره عربستان و گنگ در سطح زمين همراه با استقرار پرارتفاع غرب آسيا در تراز 500 هكتوپاسكال بر روي منطقه و از سوي ديگر انتقال هواي گرم عرض‌هاي پايين (عربستان و عراق) و بيابان‌هاي داخل ايران به سمت منطقه مذكور، سبب رخداد دماي بيشينه فرين در منطقه شده است. در واقع با توجه به همگرايي دمايي رخ داده در سطح زمين به علت وجود وضعيت كم‌فشار و افزايش نزول بي‌در‌رو دما به دليل گردش واچرخندي پرارتفاع‌هاي ترازهاي بالاي جو، گرمايش سطح زمين تشديد شده و ضخامت جو نيز بالا بوده است.