نظريه شرِّ انتقال يافته در نظام حقوقي انگلستان و قابليت تسري آن به حقوق كيفري ايران

تئوري شرِّانتقال يافته نخستين مرتبه در سال 1576 ميلادي در پرونده انگليسيRegina v. Saunders Archer مطرح گرديد و در حال حاضر نيز در رويه قضايي انگلستان بدان استناد مي گردد. علت ابداع اين نظريه، عمدي تلقي نمودن قتل ناشي از اشتباه مرتكب در شخصِ مقتول بوده است. به نحوي كه مرتكب، قصدِ قتلِ شخصِ معيَّني را داشته و در جهت به قتل رساندن وي عملاً تلاش نموده، لكن به دليل خطاي مادي، شخص ديگري را به قتل مي رساند. اين نظريه، بر محوريت انتقال قصد از شخص مقصود به شخص نامقصودِ قرباني شده، استوار است. در كتاب تاريخچه ي تاج گذاري پِليس اثر سِر متيو هيل كه رساله اي تاثير گذار، در حقوق كيفري انگلستان محسوب مي شود، تنصيص گرديده كه علت انتقال قصْد، صرفاً حقوق يا عدالت است. علي ايِّ حال، فلسفه ي تحقيقِ حاضر قابليت تسري اين نظريه به حقوق كيفري ايران مي باشد. برخي از حقوق دانان مدعي تجلّي اين نظريه در تبصره ماده 292 قانون مجازات اسلامي 1392 هستند؛ در حالي كه اين ادعا قابل پذيرش نيست. زيرا تبصره ياد شده فارغ از قصد مجرمانه به عنوان چهره اي از سوء نيَّت بوده و محور اصلي آن چهره ديگر سوء نيَّت يعني علم به تحقق نتيجه مجرمانه مي باشد. اين درحاليست كه در نظريه شرِّ منتقل شده، علم يا آگاهي به محْصولِ مجرمانه جايگاهي نداشته و حتي قابليت يا عدم قابليت پيش بيني مجني عليه مطرح نمي باشد. اين پژوهش به شيوه تحليلي توصيفي به موضوع پرداخته است.