بررسي آزمايشگاهي سازگاري زه‌آب نيشكر و نفت خام: مطالعه موردي ميادين جنوب غرب ايران

فرآيند تزريق آب به عنوان يكي از روش‌هاي مرسوم افزايش برداشت همواره با مشكل كاهش تزريق پذيري چاه‌هاي تزريقي ضمن انجام فرآيند مواجه است. همچنين به علت محدوديت منابع آبي شيرين دنيا، استفاده از انواع منابع غير معمول آبي مطرح است. تمركز اين پژوهش بر روي منبع آبي زه‌آب زمين هاي كشاورزي بوده و سازگاري دو نمونه زه‌آب نيشكر با سه نمونه نفت ميادين جنوب غربي ايران، از نظر تشكيل امولسيون و رسوب مواد آلي، بررسي شده است. همچنين سازگاري زه‌آب نيشكر و يك نمونه پسآب توليدي مخزن از نظر تشكيل رسوبات معدني پايش گرديد. نتايج نشان داد امولسيون نمونه زه‌آب 1 و نفت A در طول مدت زمان سه ساعت، 63% جدايش فازي داشته اما براي نمونه زه‌آب 2 امولسيون پايدار بدون جدايش فازي مشاهده شد. نفت‌هاي B و C با هر دو زه‌آب رفتار يكساني داشته و ميزان جدايش فازي در زمان‌هاي اوليه 37% بود و با گذشت سه ساعت به 82% افزايش يافت. همچنين با تغيير درصد اختلاط زه‌آب و نفت، تمايل تشكيل امولسيون بصورت محسوسي تغيير مي‌يابد. رفتار متفاوت يك نمونه نفت با زه‌آب هاي مختلف مي‌تواند به دليل اختلاف كشش بين سطحي باشد. به طور نمونه IFT نفت A با زه‌آب 1 و 2 به ترتيب برابر با 11.5 و dyn/cm 15.35 بوده و IFT نفت B براي هر دو زه‌آب در بازه dyn/cm 16 بود. از سوي ديگر با قرار دادن هر دو نمونه زه‌آب در مجاورت پساب توليدي، رسوبي مشاهده نشد و بنابراين راهكار اختلاط آب‌ها از منابع مختلف براي افزايش حجم تزريق قابل بررسي است. در نهايت شرايط تشكيل رسوبات مختلف در اثر تزريق زه‌آب به درون مخزن (قرار گرفتن در شرايط دمايي و فشاري مخزن و مجاورت با آب سازندي) شبيه‌سازي شد و مشخص گرديد تشكيل رسوبات CaCO3 ،CaSO4 و Fe2CO3 محتمل است. به صورت كلي نمونه زه‌آب نيشكر مي‌تواند گزينه قابل بررسي براي تزريق به برخي ميادين نفتي باشد كه البته بررسي سازگاري پيش از هرگونه برنامه‌ريزي، ضروري است.